پیشنهادهای رویانیان برای حل مسئله سربازی فوتبالیست‌ها

به گزارش "ورزش سه"، سربازی؛ کلید واژه داغ این روزهای فوتبال ایران است. بحث مشمول شدن حسین مرادمند و سیاوش یزدانی سبب شد این موضوع که برای عموم مردم هم حساسیت ویژه‌ای دارد در فوتبال داغ شود و بحث چگونگی معافیت دیگر بازیکنان هم مطرح شود. پیش‌تر بحث سربازی در مورد کارت‌های پایان خدمت جعلی در تیم فولاد و همچنین در لیگ شانزدهم برای مشمول شدن نوراللهی و عالیشاه و رفتن به تیم رقیب بالا گرفته بود و این اتفاق این بار با سرباز شدن دو مدافع استقلال دوباره داغ شده است. همین موضوع بهانه‌ای شد که گفت‌وگوی مفصلی با محمد رویانیان مدیرعامل سابق پرسپولیس که چندین دهه است در نیروهای مسلح خدمت می‌کند داشته باشیم. رویانیان در این بحث نه فقط فوتبالیست‌ها بلکه عموم مردم را در نظر می‌گیرد. 
صحبت‌های او را در این صفحه می‌خوانید:

*سربازی الان "اجباری" سابق نیست
این اتفاق مختص کشور ما که نیست. تمام دنیا قوانینی دارند که البته گاهی متفاوت است. بعضی کشورها سه سال سربازی دارند و بعضی‌ها حتی تا پنج سال دارند و زمان آن متفاوت است. بعضی کشورها اصلا ارتش ندارند و آنها جور دیگری رفتار می‌کنند. آنها مثلا جوانی که به سن خاصی رسیده را برای احتیاط برای زمان جنگ موظف می‌دانند که آماده باشد؛ مثلا آلمان ارتش ندارد. بعضی کشورها هم سربازی می‌برند اما حقوق می‌دهند و خوشبختانه کشور ما به سرعت به این سمت می‌رود که آن اجباری سابق که می‌گفتند نباشد و سرباز در حین خدمت امتیازات مختلفی مثل ادامه تحصیل، کارورزی و گرفتن مدرک و گرفتن حقوق داشته باشد. الان در چندسال اخیر برای سربازی احترام خاصی قائلند و سربازها در شرایط مناسب و با احترام خاصی خدمت می‌کنند. این اتفاق رو به رشد است و دارد به آرمان ستاد نیروهای مسلح می‌رسد. این امری است که برای همه جوانان است.

*سربازها نباید از چرخه زندگی عادی خود خارج شوند
اما یک مشکلی در بحث فوتبال یا بعضی از شغل‌ها وجود دارد؛ یا اصلا برای کل جوانان ما این مشکل هست که مثلا وقتی فارغ التحصیل می‌شوند بین دنیای کار فاصله‌ای برای‌شان میفتد و ممکن است فکر کنند که از مسیر کار و زندگی‌شان جدا می‌شوند. این تصور در همه جوانان وجود دارد. منی که فوتبالیست نیستم دانشگاهم را تمام کرده‌ام یا مثلا دیپلم گرفته‌ام یا مدارک بالاتر؛ بعد از آن باید دوسال سربازی را بروم. این ابهام و سوال برای همه جوانانی که به سن سربازی می‌رسند وجود دارد که آنها از زندگی عادی و کارشان جدا می‌شوند و این یک چالش است. نیروهای مسلح با دستوری که در سال‌های اخیر روی آن تاکید موکد شده، این فرهنگ را جا می‌اندازد که با هر تخصصی به سربازی می‌روی در آن مدت رشد خودت را داشته باشی و از چرخه زندگی خود خارج نشوی. من این کلیات را گفتم که یک نگاه ایجاد کنم برای همه کسانی که مخاطب شما هستند.

*امتیازات ویژه فقط برای فوتبالیست‌ها نباشد
حالا در حوزه ورزش می‌آییم. ده‌ها نفر در رشته‌های مختلف یا فوتبال که مدنظر است کار می‌کنند و در اوج جوانی، مطرح شدن و حرفه‌ای شدن هستند و این‌ها باید به سربازی بروند. خب این یک چالش در راه هدف فوتبالی‌شان است. در گذشته این اتفاق زیاد نمود نمی‌کرد چون نیروهای مسلح ما بعضا تیم داشتند. از سپاه و ارتش گرفته تا نیرو انتظامی که پاس برای آنها بود و این مشکل ادامه فوتبال‌شان را حل می‌کرد. با تخصص‌شان به یکی از تیم‌ها می‌رفتند و تا حدودی مشکل‌شان حل می‌شد. این موضوعی است که شامل همه فوتبالیست‌ها می‌شود و در حال حاضر، چالشی شده است. من نتیجه‌گیری‌ام این است که بدانیم چقدر جوان در فوتبال نیستند ولی زندگی می‌کنند، حق و حقوق دارند، آنها هم دوست دارند که پیشرفت کنند. همه آنها هم مکلف به سربازی هستند و ما باید بدانیم فقط فوتبالیست‌ها نیستند که برای‌شان امکان ویژه ایجاد بکنیم؛ بلکه این اتفاق کل رشته‌ها را در برمی‌گیرد و حتی کسی که دیپلم هم ندارد حق زندگی دارد و حتی شاید شایسته‌تر از دیگران باشد.

*اگر فوتبال نیاز جامعه است راهکار ارائه دهید
در بحث فوتبال باید سازمان فوتبال کشور، وزارت ورزش با ستاد کل نیروهای مسلح طی این سال‌ها این موضوع را تعیین تکلیف می‌کرد. یک جوانی که به سن خدمت می‌رسد در آغاز اوج‌گیری فوتبالش هم هست. آیا فوتبال نیاز جامعه هست یا نیست؟ بعضی‌ها می‌گویند حالا که فوتبالیست شد پول که می‌گیرد، شهرت هم دارد و از سربازی معاف شود و کسی که در فوتبال نیست و همه ارزش‌ها در وجودش است معاف نشود؟ این هم سوالی است که بقیه جوان‌ها دارند و این یک نسخه عمومی است.
ولی باید این موضوع جا بیفتد که فوتبال یک پدیده نشاط‌آور سالم و هیجان انگیز است و جامعه ما به این تفریح سالم نیاز دارد. فوتبال ضد ناهنجاری است؛ ضد اعتیاد و ضد پلشتی‌ها است. یک فوتبالیست که نود دقیقه در زمین می‌دود یک جوان سالم و پر انرژی است. خود فوتبال هم میلیون‌ها طرفدار در کشور دارد و این موضوع باید با وزارت ورزش، فدراسیون و باشگاه‌ها با تعامل، درک، برنامه‌ریزی و توجیه درست با ستاد نیروهای مسلح بررسی شود. باید راهکارهایی پیدا می‌کردند ولی این اتفاق نیفتاد.

*فوتبالیست و بی‌کار را به یک چشم می‌بینم
وقتی وزیر ورزش و فدراسیون اقدامی که اساسی و ریشه‌ای باشد انجام ندهند من که مسئول اعزام به خدمت این سربازها دارم چه مسئولیتی دارم؟ من همه جوان‌های کشور را می‌بینم، اعم از فوتبالیست، بیکار، کسی که مشغول کاری است؛ همه این‌ها برای منی که نیروی مسلح هستم یک جور هستند. این سازمان فوتبال است که باید خودش را توجیه کند. نیروهای مسلح مطمئنا هدفش رشد و تعالی جوانان کشور است؛ ضمن اینکه قانون را هم باید رعایت کند. سرباز آرزو دارد و من زندگی‌شان را نمی‌دانم. الان بچه‌هایی داریم که لیسانس این مملکت هستند و در مرز روی برجک نگهبانی می‌دهد. او جوان و شایسته است و سرمایه مملکت ماست. ستاد کل نیروهای مسلح این افراد را هم سرمایه می‌داند و فقط فوتبالیست‌ها را سرمایه به حساب نمی‌آورد ولی ما باید برنامه داشته باشیم و راهکار پیدا کنیم تا تبدیل به یک نظام و قانون شود.

*کل سیستم را به‌خاطر فلان بازیکن تغییر دهیم؟
این افراد باید مراحلش را طی می کردند و به یک‌باره مشکلی برای دو بازیکن تیم ملی پیش می‌آید حال ما این موضوع را به چالش بکشیم که چرا باید سربازی بروند؟ یا چرا این افراد شامل معاف نمی‌شوند؟ این کار خوبی نیست و باید اساسی و ریشه‌ای کار کرد و نباید کل سیستم و سازمان را که کل دنیا آن را اجرا می‌کنند به دلیل مثلا فلان بازیکن در آن تیم تحت الشعاع قرار دهیم و یا آن را به چالش بکشیم و سوال طرح کنیم بلکه باید قبل از آن، این مسائل را حل کنیم. این موضوع هم یکی از پیامد‌های ناکارآمدی مدیریت ورزش کشور بوده است مگر ما کم مشکل داریم؟ الان باشگاه‌هایی هستند که پشتیبانی ندارند و یا باشگاهی وجود دارند که رشد می‌کنند و جوانان خوبی دارند تا لیگ برتر بالا می‌آیند و سال بعد سقوط می‌کنند چون پشتیبانی، زمین و امکانات ندارند‌ و این موارد هم چالش هستند.

*سربازی مسئله پیچیده‌ای نیست، توفیق است
موضوع پیچیده‌ای در بحث سربازی وجود ندارد بلکه یک مسئله شفاف است. همه جوانان کشور متعهد به انجام سربازی برای تمامیت ارضی، امنیت کشور، حفظ نوامیس و جان و مال مردم کشورشان هستند و باید خدمت کنند. من که ایرانی هستم و در ایران زندگی می‌کنم زمانی که به سن سربازی رسیدم، مفهومش این است که خدا توفیق داده و فرصتی برای من فراهم شده که در طول زندگی‌ برای کشورم هزینه‌ای کنم، چون من در اینجا به دنیا آمدم‌. خیلی از پزشکان، مهندسان، تاجرین، کارآفرینان و تولید کنندگان موفقی داریم که سربازی‌شان را انجام دادند. باید این مسئله را به عنوان یک موضوع شفاف بپذیریم که همگی تعهد داریم.

* چون فوتبالیست هستند اجازه سبقت گرفتن دارند؟
به عنوان مثال اگر یک فوتبالیست در گردنه جاده‌ای از ده و یا بیست ماشین سبقت بگیرد و پرخطر رانندگی کند و غیر مجاز بپیچد و پلیس او را بگیرد می‌پرسد شما فوتبالیست هستی؟ پس معاف هستی مشکلی ندارد و می‌توانید تشریف ببرید! اگر قانونی وجود دارد برای همه است. من خاطره‌ای شنیدنی درباره همین موضوع دارم که آن زمان دو فوتبالیست معروف ما این تخلف را انجام دادند و به من متوسل شدند و من با پلیس صحبت کردم؛ پلیس از من سوال کرد اول اینکه ما ماشینی که در جاده درحال حرکت است را می‌بینم و راننده آن را نمی‌بینیم بلکه پلاک ماشین را در نظر می‌گیریم. ماشین خطر آفرینی می‌کند و مجبور هستیم ماشین را نگه داریم و آن را متوقف کرده و راننده‌اش را شناسایی می‌کنیم تا بفهمیم که او تعادل دارد یا ندارد و چرا این کار را انجام می‌دهد که جان ده‌ها نفر را به خطر می‌اندازد؟ این سوال را شما چطور جواب خواهید داد؟ پیچیدگی ندارد و تخلف رانندگی است و قانون مشخص کرده است بنابراین شفافیت این موضوع مشخص است و هر جوانی باید سربازی‌اش را برود.

*باید به فوتبالیست‌ها مثل یک سرباز حقوق دهند!
باید این مطلب را تعیین کنند برای سربازهای دیگری که مشکل خانوادگی دارند؛ پدر و مادرشان با پول کمیته امداد او را بزرگ کرده و امروز باید کار کند و پیرزن و پیرمرد را تامین کند ولی باید برود روی برجک بایستد؟ بعد این آقا چون فوتبالیست است این امتیازات به او داده شود، قرارداد میلیاردی ببندد، مشهور و لژیونر هم بشود و حالا حق آن سرباز که هموطن ماست واقعا رعایت شده؟ این سوالات باید پاسخ داده شود.
شاید لازم باشد سربازان در دوره سربازی‌شان مثل یک سرباز حقوق بگیرند و در واقع بقیه قراردادشان صرف امور دیگری شود و این پول به جاهایی پرداخت شود که تامین هزینه‌اش مشکل است. از نظر اخلاقی و سازمانی هم فوتبالیست باید در دوره‌ای که سربازی خود را می‌گذراند مطابق با ضوابط نظام وظیفه عمل کند و مثل یک سرباز واقعی باشد و تمام قوانین برای او هم بدون توجه به فوتبالیست بودنش صدق کند. یعنی مشخص شود در آن دوره‌ای که خدمت می‌کند واقعا سرباز است.

*به نیروهای مسلح تعهدات خاصی دهند و بعد امتیاز بخواهند
اینکه سربازی که فوتبالیست نیست یا شغلی ندارد و یا اینکه اصلا شغلی دارد و با سربازی رفتن این شغل از دست می‌رود خیلی در جامعه بیشتر هستند و اصلا قابل مقایسه نیستند. فوتبالیستی که از معافیت استفاده می کند باید در این دوسال سقف قراردادش معمول باشد و با کسی که حقوق سربازی می‌گیرد متوازن باشد. پول قراردادش را مثلا برای تقویت بقیه سربازها، تامین زندگی نیازمندانی که سرباز هستند استفاده کنند. آیا این تعهداتی که باشگاه‌ها می‌توانند به نیروهای مسلح بدهند تعریف شده که از آنطرف امتیازات می‌خواهند؟

*باید دوران سربازی جذاب شود
ما وقتی یک قانونی در کشورمان وجود دارد باید تلاش کنیم که قانون را برای مردم قابل پذیرش کنیم و قانع شوند. الان هرکسی از سربازی یک تعریفی دارد. ضمنا باید تعریف درست سربازی را به جوان ها از دوران ابتدایی که به مدرسه می‌روند بشکافیم. خود جوان‌ها بدانند که سربازی یعنی چه و این قوانین را برای همه یکسان اجرا کنیم و راه نفوذ و فرار از آن را ببندیم. مثلا در بحث گمرک یا ویلاسازی کنار ساحل‌ها راه‌های فرار زیادی پیدا کرده بودند و سال‌ها با استفاده از ماده و تبصره این همه ساحل را از بین بردند؛ در این بحث هم این منفعت‌ها باعث نوعی بی عدالتی و توقعات بیجا می‌شود. جوانی که در فوتبال است چرا باید دغدغه اولش سربازی باشد. باید بداند سربازی جزو مدتی است که می‌گذراند مثلا دوازده یا شانزده سال درس خوانده و باید دوسال سربازی را به مدت زندگی‌اش اضافه کند. باید بداند سربازی جزو ارزش است. مثلا اگر کسی در شرکت‌های خصوصی کار می‌کند و سرباز می‌شود به او مهلت دهند خدمتش را کند و به کار خود برگردد و این امتیاز را به او بدهند. باید کاری کنند سربازی جذاب شود.

*نباید کسی با یک نامه معاف شود
در همین فوتبال هم می‌شود امتیازاتی برای سرباز در نظر بگیرند. باید اینطور باشد که کسی نتواند با یک نامه خودش را کنار بکشد و حتی تیمش قهرمان شود بعد صدایش در بیاید که چند بازیکن‌شان کارت پایان خدمت جعلی داشته‌اند. این برای گذشته بود و کاری ندارم ولی نباید تکرار شود. من اطلاع دقیق دارم که سیستم طوری شده که دیگر خیلی کم می‌توانند از این کارهای نابرابر غیرقانونی انجام دهند.