سناریوی جدید برای برگزاری ادامه لیگ

به گزارش ورزش سه، آنچه این روزها از سوی فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ مطرح می‌شود، ادامه مسابقات به‌صورت متمرکز و با حضور همه تیم‌هاست؛ سناریویی که در ظاهر می‌تواند راه‌حلی سریع برای تعیین تکلیف لیگ باشد، اما در عمل با ابهامات و موانع جدی روبه‌رو است و اجرای آن، دست‌کم در شرایط فعلی، چندان ساده و در دسترس به‌نظر نمی‌رسد.

* چالش‌های پرتعداد برای بازگشت تیم‌ها لیگ
حدود یک ماه از تعطیلی رقابت‌ها گذشته و این وقفه طولانی، تیم‌ها را از شرایط مسابقه دور کرده است. بر اساس نظر اغلب مربیان، بازگشت به فرم ایده‌آل نیازمند حداقل دو تا چهار هفته تمرین و آماده‌سازی فشرده است؛ موضوعی که برنامه‌ریزی برای شروع دوباره لیگ را با محدودیت زمانی مواجه می‌کند.

حتی اگر اعلام رسمی از حوالی ۱۵ فروردین انجام شود، آغاز مسابقات در بهترین حالت به هفته دوم اردیبهشت خواهد رسید. از سوی دیگر، با توجه به برنامه‌های پیش‌رو در خردادماه و ضرورت در اختیار قرار گرفتن بازیکنان برای تیم‌های ملی، لیگ باید تا هفته اول خرداد به پایان برسد. همین بازه زمانی محدود، برگزاری هشت هفته باقی‌مانده را به تقویمی فشرده و طاقت‌فرسا تبدیل می‌کند؛ جایی که مسابقات احتمالاً هر چهار روز یک‌بار برگزار می‌شود و این یعنی فشاری مضاعف بر تیم‌ها، به‌ویژه آن‌هایی که از عمق ترکیب کمتری برخوردارند.

* ابهام بزرگ؛ میزبانی متمرکز در کدام شهر؟
ایده برگزاری متمرکز، در نگاه اول راهکاری برای کنترل زمان به‌نظر می‌رسد، اما در اجرا با پرسش‌های اساسی همراه است. هنوز مشخص نیست کدام استان یا مجموعه‌ای از شهرها توان میزبانی همزمان از این تعداد تیم و مسابقه را دارند. گزینه‌هایی مانند کرمان (با استفاده از ظرفیت شهرهای اطراف) یا محور تهران، قزوین و اراک مطرح شده، اما فاصله‌های قابل توجه میان این شهرها می‌تواند به فرسودگی تیم‌ها و افزایش مشکلات لجستیکی منجر شود.

از سوی دیگر، وضعیت مالی بسیاری از باشگاه‌ها نیز اجازه برگزاری اردوهای طولانی‌مدت را نمی‌دهد. تیم‌های میانه جدول نه تنها انگیزه رقابتی بالایی ندارند، بلکه برخی از آن‌ها در تأمین هزینه‌های جاری و پرداخت مطالبات بازیکنان نیز با مشکل مواجه‌اند و طبیعتاً توان پرداخت هزینه‌های اقامت و اردو را نخواهند داشت.

در همین حال، مسئله اقامت و زیرساخت‌های میزبانی نیز چالش‌برانگیز است. برخی شهرهای مطرح‌شده از نظر هتلینگ و امکانات حرفه‌ای در سطح مطلوب قرار ندارند. از سوی دیگر، فشردگی جدول در بالا و پایین می‌تواند شرایطی ایجاد کند که در هفته‌های پایانی، نیاز به برگزاری دست‌کم چهار یا پنج بازی همزمان باشد؛ موضوعی که مستلزم در اختیار داشتن چندین ورزشگاه استاندارد با قابلیت تجهیز به سیستم VAR است. جدا از این، تأمین حدود ۱۶ زمین تمرینی استاندارد برای آماده‌سازی تیم‌ها نیز خود به یک چالش جدی تبدیل می‌شود.

* سناریوی اول؛ تفکیک مدعیان و گزینه‌های سقوط
در میان راهکارهایی که برای ادامه لیگ مطرح می‌شود، یک سناریو که بر تفکیک تیم‌ها بر اساس جایگاه‌شان جدول است، قابل اجرا به نظر می‌رسد. در این سناریو که در صورت برگزاری جام حذفی مطلوب خواهد بود، چهار تیم‌ مدعی قهرمانی (که در اغلب پیش‌بینی‌ها شامل استقلال، تراکتور، سپاهان و گل‌گهر هستند) در یک استان گرد هم آمده و برای تعیین قهرمان به‌صورت مستقیم رقابت می‌کنند.

در صورتی که برگزاری جام حذفی در دستور کار نباشد، این جمع می‌تواند به شش تیم افزایش پیدا کند و تیم‌های پرسپولیس و چادرملو نیز به آن چهار تیم اضافه شوند؛ به‌ویژه اینکه پرسپولیس با توجه به جایگاه ویژه‌اش در فوتبال ایران و گستره هواداری، تیمی نیست که بتوان به‌سادگی از معادلات کنار گذاشت. در سمت مقابل، تیم‌های پایین جدول نیز در استانی دیگر برای بقا به مصاف هم بروند تا تکلیف سقوط‌کنندگان مشخص شود.

در این میان حتی این ایده نیز مطرح است که برای کاهش تعداد بازی‌ها، برخی دیدارها اساساً از برنامه حذف شوند؛ به‌عنوان مثال، برای مسابقه‌ای مانند استقلال - تراکتور که پیش‌تر در دور برگشت برگزار شده، همان نتیجه در نظر گرفته شود و بازی مجددی میان این تیم‌ها انجام نشود. چنین رویکردی می‌تواند به کوتاه‌تر شدن مسیر برگزاری رقابت‌ها و قابل مدیریت‌تر شدن تقویم فشرده کمک کند، هرچند اجرای آن همچنان با ابهامات و چالش‌هایی همراه خواهد بود.

* مزایا و معایب یک تصمیم ناگزیر
چنین مدلی از یک سو می‌تواند رقابت را میان تیم‌های هم‌سطح متمرکزتر و تا حدی عادلانه‌تر کند، چراکه مدعیان مستقیماً با یکدیگر روبه‌رو می‌شوند و تیم‌های در خطر سقوط نیز شرایط مشابهی خواهند داشت. اما از سوی دیگر، این انتقاد مطرح است که در حالت عادی، تیم‌های بالای جدول در مصاف با تیم‌های ضعیف‌تر شانس بیشتری برای کسب امتیاز دارند و حذف این بازی‌ها ممکن است توازن رقابت را تغییر دهد.

در مجموع، در شرایط فعلی هر کدام از سناریوها در کنار مزایای احتمالی، معایب قابل توجهی هم دارند و تصمیم‌گیری در این باره، بیش از هر چیز به شرایط زمانی و امکانات موجود بستگی خواهد داشت.

* سناریوی دوم؛ حذف بازی‌های کم‌تأثیر
در کنار این، سناریوی دیگری نیز مطرح است که بر کاهش تعداد تیم‌های درگیر در ادامه مسابقات تأکید دارد. در این مدل، چهار یا شش تیم بالای جدول به همراه چهار تیم پایین جدول در رقابت باقی می‌مانند و سایر تیم‌های میانه جدول عملاً از چرخه مسابقات کنار گذاشته می‌شوند.

بر این اساس، تنها دیدارهایی برگزار خواهد شد که در تعیین قهرمان یا تیم‌های سقوط‌کننده نقش مستقیم دارند و مسابقات کم‌تأثیر حذف می‌شوند. چنین رویکردی می‌تواند تعداد بازی‌ها را به شکل محسوسی کاهش داده و امکان به پایان رساندن لیگ در بازه زمانی محدود را فراهم کند، هرچند اجرای آن نیز نیازمند اجماع و پذیرش از سوی باشگاه‌ها خواهد بود.

* شبیه‌سازی جدول و تأیید ثبات در بالا و پایین
بررسی‌های آماری و شبیه‌سازی جدول بر اساس سناریوهای مختلف (از میانگین امتیاز و درصد برد و باخت گرفته تا الگوهای احتمالی نتایج) نشان می‌دهد ترکیب تیم‌های بالای جدول و تیم‌های در خطر سقوط تا حد زیادی ثابت باقی می‌ماند. این ثبات نسبی، حرکت به سمت سناریوهای تفکیکی هموار می‌کند.

با توجه به مجموع این شرایط، برگزاری متمرکز با حضور همه تیم‌ها بیش از آنکه یک راهکار عملی باشد، به یک ایده دشوار در اجرا شباهت دارد. در مقابل، سناریوهای مبتنی بر تفکیک تیم‌ها یا کاهش تعداد مسابقات، هرچند بی‌نقص نیستند، اما در چارچوب محدودیت‌های موجود، واقع‌بینانه‌تر به‌نظر می‌رسند.

مجتبی فریدونی - عضو هیئت مدیره استقلال