تحلیل فنی - اختصاصی "ورزش سه"
اسپانیا چگونه قهرمان جام جهانی شد؟
به گزارش "ورزش سه"، پس از ۳۹ روز و برگزاری ۱۰۴ مسابقه، جام جهانی ۲۰۲۶ فوتبال به پایان رسید و اسپانیا تحت هدایت لوئیس دلافوئنته بهعنوان قهرمان معرفی شد؛ تیمی که بار دیگر جایگاه خود را بهعنوان معیار و استاندارد بیرقیب فوتبال ملی جهان تثبیت کرد.
این دومین قهرمانی تاریخ اسپانیا در جام جهانی است؛ نخستین قهرمانی آنها ۱۶ سال پیش در آفریقای جنوبی رقم خورد، زمانی که اسپانیا پس از قهرمانی اروپا به جام جهانی آمد. این بار نیز لا روخا (La Roja) با همان عنوان قهرمان اروپا وارد بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان شد و موفق شد این دستاورد را تکرار کند.
در طول یک ماه گذشته، هواداران فوتبال شاهد مجموعهای از مسابقات پرهیجان و داستانهای دراماتیک بودند؛ از جمله مهمترین آنها، بازگشت دوباره لیونل مسی به مرکز توجه فوتبال جهان بود.
بسیاری پیش از آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ مطمئن نبودند که از مسی در بالاترین سطح فوتبال چه انتظاری باید داشت؛ بهخصوص سه سال پس از انتقال او از پاریسنژرمن به تیم آمریکایی اینتر میامی در لیگ MLS.
اما مسی با عملکرد خود تمام تردیدها را از بین برد. او در این تورنمنت بهعنوان دومین گلزن برتر و مشترکاً دومین پاسور برتر جام جهانی شناخته شد و نشان داد حتی در ۳۹ سالگی، همچنان کیفیت و نبوغ فوتبالی ستارهای را دارد که پرورشیافته مکتب فوتبال بارسلونا است.
با این حال، با وجود تمام دستاوردهایی که مسی در این جام به دست آورد، رساندن تیمش به یک قهرمانی دیگر، این بار بیش از حد دشوار بود. او در نهایت مجبور شد مقام دوم را بپذیرد و جام را به اسپانیایی واگذار کند که شایسته قهرمانی بود؛ همان کشوری که از ۱۳ سالگی تا زمان جداییاش از کاتالونیا در سال ۲۰۲۱، مسیر رشد فوتبالی مسی را شکل داد.
این تحلیل تاکتیکی جام جهانی، جزئیات پیروزی اسپانیا در فینال برابر آرژانتین را بررسی میکند. اگرچه نتیجه نهایی برای همیشه ۱-۰ ثبت خواهد شد، اما خود مسابقه یکی از یکطرفهترین فینالهای تاریخ جام جهانی بود. این تحلیل توضیح میدهد چرا اسپانیا از همان سوت آغاز مسابقه بر بازی مسلط شد، اما چرا نتوانست خیلی زودتر کار آرژانتین را تمام کند.
بهطور ویژه، حرکتهای هوشمندانه هافبکهای اسپانیا باعث شد ساختار دفاعی آرژانتین از هم باز شود و فضاهایی برای پیشروی با توپ در طول مسابقه ایجاد شود. از سوی دیگر، پرس شدید، سازمانیافته و هماهنگ اسپانیا نیز به قهرمان جدید جهان کمک کرد تا تیمی را که پیش از آن قهرمان جهان بود، تحت فشار دائمی قرار دهد. با گذشت زمان، خستگی جسمی و ذهنی آرژانتین که حاصل مسیر دشوار آنها در مراحل حذفی بود، بیش از پیش آشکار شد و اسپانیا توانست برتری خود را تا پایان مسابقه حفظ کند.
ترکیب اسپانیا مقابل آرژانتین
قهرمان جدید جهان، اسپانیا، مسابقه را با آرایش پایه ۴-۲-۳-۱ آغاز کرد؛ اونای سیمون درون دروازه قرار داشت و خط دفاعی چهار نفره این تیم از راست به چپ شامل پدرو پورو، پائو کوبارسی، ایمریک لاپورت و مارک کوکوریا بود.
در خط میانی، رودری و فابیان رویز بهعنوان دو هافبک مرکزی بازی کردند. جلوتر از آنها دنی اولمو در نقش شماره ۱۰ قرار داشت و لامین یامال و آلکس بائنا بهترتیب در سمت راست و چپ او بازی میکردند. در خط حمله نیز میکل اویارزابال مهاجم نوک اسپانیا بود.
لوئیس دلافوئنته در جریان مسابقه شش تعویض انجام داد. نخستین دو تغییر او کمی پس از رسیدن بازی به دقیقه ۶۰ انجام شد؛ جایی که فران تورس و پدری به جای میکل اویارزابال و فابیان رویز وارد زمین شدند.
حدود ۱۳ دقیقه بعد، اسپانیا یک تعویض دوگانه دیگر انجام داد؛ نیکو ویلیامز و میکل مرینو به جای آلکس بائنا و دنی اولمو وارد بازی شدند.
آخرین تعویض دوگانه اسپانیا در نیمه اول وقتهای اضافه انجام شد؛ جایی که مارتین زوبیمندی و اریک گارسیا جای رودری و ایمریک لاپورت را گرفتند.
دو هافبک محوری عقب نشین
در طول مسابقه، هافبکهای مرکزی اسپانیا هنگام شروع بازیسازی، حتی عمیقتر به عقب میآمدند و خود را بسیار نزدیکتر به مدافعان میانی قرار میدادند؛ فاصله آنها از خط دفاعی بهمراتب کمتر از دنی اولمو در نقش شماره ۱۰ بود.
هدف از این حرکت، بیرون کشیدن زوج هافبک مرکزی آرژانتین یعنی الکسیس مکآلیستر و انزو فرناندس از بلوک فشرده دفاعی و کشاندن آنها به موقعیتهای بالاتر برای پرس کردن بود؛ زیرا آنها کاملاً مصمم بودند اجازه ندهند هافبکهای مرکزی اسپانیا بهراحتی صاحب توپ شوند.
رودری تقریباً در تمام مراحل آغاز حملات اسپانیا تحت یارگیری قرار داشت؛ گاهی یکی از دو هافبک مرکزی آرژانتین او را دنبال میکرد و گاهی خولیان آلوارس از خط حمله عقب میآمد تا اگر هافبک منچسترسیتی فضای کافی داشت، او را مهار کند.
پیامد این وضعیت، ایجاد فضای خالی پشت سر هافبکهای آرژانتین بود؛ فضایی که اسپانیا میتوانست با پاسهای رو به جلو، معمولاً از سوی مدافعان میانی یا مدافعان کناری، از آن بهره ببرد.
چهار بازیکن هجومی اسپانیا در مناطق بالاتر زمین با هوشمندی این فضاها را اشغال میکردند تا پاسهای پیشرونده را دریافت کنند؛ سپس تلاش میکردند با چرخش، حرکت با توپ و ترکیب با یکدیگر، موقعیتهای گلزنی ایجاد کنند.
بازیسازی اسپانیا در اصل بر پایه ایجاد فاصله عمودی در بلوک میانی دفاعی آرژانتین بنا شده بود. حرکتهای هوشمندانه رودری و فابیان رویز بارها در طول مسابقه این جدایی را ایجاد کرد و در نتیجه، فضاهایی برای حمله در مناطق بین خطوط آرژانتین به وجود آمد.(به عکس زیر دقت کنید)
طبق عکس مکآلیستر و انزو فرناندس به دنبال رودری و فابیان رویز تا مناطق عمیقتر زمین عقب آمدهاند، در حالی که نیکولاس گونزالس نیز به سمت مرکز زمین متمایل شده است.
در نتیجه، پدرو پورو، مدافع راست اسپانیا، فضای آزادی برای دریافت توپ از پائو کوبارسی دارد و همچنین فضای خالی مقابل او برای پیشروی وجود دارد. با این حال، همانطور که در ادامه و در شکل ۴ مشاهده میکنیم، پورو در نهایت تصمیم میگیرد از این فضا استفاده نکند؛ چراکه حرکت لیساندرو مارتینس در پشت بازیکنی که قرار بود پاس را دریافت کند، باعث تغییر شرایط و محدود شدن این گزینه میشود.
از آنجا که هافبکهای آرژانتین در مناطق بالاتر زمین درگیر مهار همتایان اسپانیایی خود بودند، مدافعان میانی آرژانتین بارها مجبور شدند مقابل مهاجمان اسپانیا که به دنبال دریافت توپ در فضاهای خالی ایجادشده بودند، وارد عمل شوند.
لیساندرو مارتینس و کریستیان رومرو در نبردهای یک مقابل یک (۱v۱) راحت و توانمند هستند. همین ویژگی باعث شد آنها بتوانند تا حد زیادی مهاجمان اسپانیا را متوقف کنند یا مسیر پاسهای رو به جلو را ببندند؛ همانطور که در شکل ۴، مارتینس موفق به انجام این کار میشود و در شکل ۵ نیز رومرو همین وظیفه را بهخوبی انجام میدهد.
رومرو در این مسابقه در هر سه دوئل دفاعی خود موفق بود، در حالی که لیساندرو مارتینس در یکی از دو دوئل زمینیاش پیروز شد. دوئل ناموفق او زمانی رقم خورد که برای متوقف کردن یک ضدحمله اسپانیا، در نزدیکی یکسوم دفاعی خودی مرتکب خطا شد.
فاكوندو مدینا که در نیمه دوم جای رومرو را گرفت نیز مدافعی قابل اعتماد است؛ بهخصوص زمانی که باید بهصورت فعال وارد دوئلهای زمینی شود. اما نیکولاس اوتامندی که در نیمه اول جای لیساندرو مارتینس را گرفت، در چنین موقعیتهایی راحت نیست و اسپانیا بهشکل هوشمندانهای این ضعف را با پاسهای رو به جلو از سمت راست زمین مورد هدف قرار داد.
در تصویر زیر(شماره 6)، نمونهای از این تاکتیک را میبینیم: فابیان رویز در عمق زمین صاحب توپ میشود و آن را برای دنی اولمو در فضایی پشت سر هافبکهای مرکزی آرژانتین ارسال میکند.
اوتامندی تصمیم میگیرد برای پرس کردن اولمو از خط دفاع خارج نشود. در نتیجه، فضای کافی در اختیار اولمو قرار میگیرد تا با چرخش بدن، رو به جلو حرکت کند و تلاش کند وارد یکسوم هجومی زمین شود.
شکل پایین، نقشه پاسهای اسپانیا در فینال جام جهانی روز یکشنبه را نشان میدهد.
بیشتر پاسهای اسپانیا از همان سمت راست زمین انجام شد و عمدتاً بخش چپ خط دفاعی آرژانتین را هدف قرار داد؛ همان منطقهای که نیکولاس اوتامندی در آن قرار گرفته بود.
پائو کوبارسی (۱۲۶ پاس)، رودری (۱۰۶ پاس) و پدرو پورو (۹۹ پاس) بیشترین تعداد پاس را در بین بازیکنان اسپانیا مقابل آرژانتین ثبت کردند. هر سه بازیکن در طول مسابقه ارتباط زیادی با یکدیگر داشتند و یک مثلث عمیق در سمت راست زمین تشکیل داده بودند.
پورو و لامین یامال نیز ارتباط بسیار زیادی با هم داشتند. اسپانیا برای شکستن ساختار دفاعی آرژانتین، اغلب تلاش میکرد پورو را در موقعیتی قرار دهد که یامال را در نبردهای یک مقابل یک مقابل نیکولاس تاگلیافیکو پیدا کند.
در مواقع دیگر، یامال به داخل زمین حرکت میکرد تا از فضای پشت خط هافبک آرژانتین استفاده کند و بین خطوط صاحب توپ شود.
اگرچه کوبارسی بیشترین تعداد پاس را در این مسابقه ثبت کرد، اما این رودری بود که اسپانیا او را بهعنوان محور اصلی حملات و پایه واقعی بازیسازی خود برای رسیدن به یکسوم هجومی زمین انتخاب کرده بود.
رودری نیز بار دیگر بیشترین ارتباط را با بازیکنانی داشت که در سمت راست خط حمله اسپانیا قرار گرفته بودند.
دو عکس زیر نمونه دیگری از حرکت هوشمندانه هافبکهای اسپانیا را نشان میدهد که چگونه آنها توانستند خط هافبک آرژانتین را از هم جدا کنند و در مرکز زمین فضا ایجاد کنند.
در این صحنه، زمانی که پدرو پورو در کناره زمین صاحب توپ میشود، نیکولاس گونزالس برای پرس کردن او جلو میآید. همزمان، جایگیری دنی اولمو در میانه زمین باعث میشود لیساندرو مارتینس از خط دفاع خود خارج شود و به نیمه زمین حریف کشیده شود.
پورو از کنار اولمو عبور میکند و به دنبال میکل اویارزابال میگردد که در فضای خالی ایجادشده پشت سر مارتینس عقب آمده تا توپ بگیرد.
اما کریستیان رومرو برای پوشش همکار دفاعی خود عملکرد خوبی دارد و این مسیر را میبندد.
پس از دریافت کارت قرمز انزو فرناندس در وقتهای تلفشده نیمه دوم، آرژانتین بیشتر و بیشتر عقب نشست، تا جایی که بازیکنان این تیم تقریباً داخل محوطه جریمه خودی جمع شدند و به طراحان حمله اسپانیا در نزدیکی یکسوم هجومی زمین فضای بیشتری دادند؛ بدون اینکه بتوانند مثل قبل آنها را تحت فشار قرار دهند. هدف آرژانتین فقط حفظ نتیجه و دفاع مقابل دروازه بود.
این شرایط باعث شد اسپانیا در ۱۵ دقیقه بلافاصله پس از آن کارت قرمز، ۱.۰۴ گل مورد انتظار (xG) ایجاد کند.
جالب اینکه اسپانیا در ۹۰ دقیقه پیش از اخراج انزو، در مجموع ۱.۳ xG ساخته بود. این موضوع نشان میدهد اشتباه و بیانضباطی خود آرژانتین چگونه تعادل مسابقه را کاملاً به سود اسپانیا تغییر داد.
تا پیش از آن لحظه، آرژانتین توانسته بود مقاومت کند.
اگرچه شاید میتوان گفت آنها در زمان معمول مسابقه مستحق دریافت یک گل بودند، اما هنوز دروازهشان باز نشده بود.
بعد از کارت قرمز، تاکتیک آرژانتین مجبور به تغییر شد؛ آنها دیگر نمیتوانستند حملات اسپانیا را با همان روش قبلی دفع کنند و با توجه به کیفیت خط حمله اسپانیا، نتیجه تقریباً اجتنابناپذیر شد.
پرس و ضدپرس اسپانیا مقابل آرژانتین
اسپانیا در این مسابقه بدون توپ بسیار منظم، تهاجمی و هماهنگ عمل کرد.
آنها مالکیت توپ را کاملاً در اختیار داشتند و مسابقه را با ۶۴.۷۷ درصد مالکیت توپ به پایان رساندند؛ بخشی از این برتری به تاکتیکهایشان هنگام مالکیت و کیفیت فنی فوقالعاده بازیکنانشان مربوط میشد.
اما ضدپرس شدید و بیرحمانه اسپانیا نیز نقش مهمی داشت. آنها هر زمان حملهشان خراب میشد، خیلی سریع توپ را پس میگرفتند و اجازه نمیدادند ضدحملات آرژانتین حتی شکل بگیرد. این موضوع باعث شد فشار دائماً روی خط دفاع آرژانتین باقی بماند.
تیم لوئیس دلافوئنته مسابقه را با عدد PPDA برابر ۹.۵۵ به پایان رساند، در حالی که این عدد برای آرژانتین ۱۶.۰۶ بود.
این اختلاف نشان میدهد اسپانیا در بازپسگیری توپ و اجرای پرس تا چه اندازه مؤثرتر از آرژانتین بود.
آرژانتین تا زمانی که عقب افتاد، حتی یک شوت هم نزد.
آنها در پایان مسابقه دو شوت ثبت کردند که مجموعاً ۰.۳۸ xG ایجاد کرد؛ آماری قابل قبول با توجه به شرایط بازی، اما در تمام مسابقه تقریباً هیچگاه اونای سیمون را به دردسر جدی نینداختند.
این موضوع نشاندهنده کیفیت تاکتیک دفاعی لوئیس دلافوئنته است؛ ساختاری که در بخشهایی از این تورنمنت تقریباً غیرقابل نفوذ به نظر میرسید.
عکس های زیر نمونه بسیار خوبی از نحوه پرس اسپانیا مقابل آرژانتین را نشان میدهد؛ جایی که اسپانیاییها تقریباً تمام گزینههای پاس به مرکز زمین را میبندند و آرژانتین را مجبور میکنند یا توپهای بلند ارسال کند ــ توپهایی که احتمال بردنشان کم بود ــ یا از کنارهها بازیسازی کند؛ مناطقی که اسپانیا به دلیل تهدید کمتر نسبت به مرکز زمین، مشکلی با پیشروی آرژانتین در آنجا نداشت.
در ابتدا، مهاجم نوک اسپانیا به دروازهبان آرژانتین فشار میآورد و مسیر حرکتش را طوری منحرف میکند که زمین را عملاً به دو نیم تقسیم کند و امیلیانو مارتینس را مجبور کند توپ را به یک سمت خاص ارسال کند.
وقتی توپ به مدافع راست آرژانتین میرسد، مهاجم اسپانیا حرکت خود را ادامه میدهد تا پاس ساده به مدافع میانی راست را ببندد.
همزمان، وینگر چپ اسپانیا بازیکن صاحب توپ را پرس میکند و با قرار گرفتن در سایه پوششی خود، مسیر پاس به انزو فرناندس در میانه زمین را نیز مسدود نگه میدارد.
نکته مهم این است که مارک کوکوریا نیز آماده است اگر مدافع راست تنها گزینه ظاهراً ممکن، یعنی پاس به جولیان آلوارز را انتخاب کند، فوراً وارد عمل شود و توپ را قطع کند.
جمعبندی
گل پیروزیبخش فران تورس در وقتهای اضافه، همان ضربه نهایی و دیرهنگام به پیکر آرژانتین بود.
اما خود مسابقه بسیار پیش از این گل، به یک نمایش کاملاً یکطرفه تبدیل شده بود؛ جایی که برتری تیم بهتر از مدتها قبل مشخص شده بود و تنها گل، نتیجه نهایی را قطعی کرد.
اسپانیا در تمام فازهای بازی برتر بود؛ چه با چرخشهای هوشمندانه بازیکنان در هنگام مالکیت توپ و چه با ساختار پرس شدید، هماهنگ و بیوقفه بدون توپ.
آنها به آرژانتین نه زمان کافی دادند و نه فضای لازم تا بتواند ریتم بازی خود را پیدا کند.
اگرچه قهرمان جهان توانست با مقاومت فوقالعاده تا مدت زیادی نتیجه را مساوی نگه دارد، اما این مقاومت بهتدریج زیر فشار برتری و سلطه اسپانیا از بین رفت.
تیم لوئیس دلافوئنته با یک نمایش استادانه از سازماندهی تیمی، خود را بهعنوان استاندارد جدید و بدون رقیب فوتبال ملی جهان معرفی کرد.
نویسنده: سهیل نوریپناه
