دانشمندان و تریوندا و توپی که دیگر نمیلرزد
زبر و ضد لرزش: متفاوت ترین توپ فوتبال تاریخ!
به گزارش "ورزش سه"، در واقع، مهندسی خود توپ نیز تغییر میکند و دکتر جان گاف، استاد مدعو فیزیک در دانشگاه پوجت ساوند، این موضوع را بررسی میکند.
او به روزنامه سیاتل تایمز گفت:«زیبایی جام جهانی این است که هر چهار سال یکبار، ما یک آزمایش کاملاً جدید در فیزیک دینامیک سیالات و آیرودینامیک داریم. یک توپ کاملاً جدید برای بررسی در اختیار داریم.»
گاف و تیم مهندسانش در ژاپن از زمان توپ «جابولانی» در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی، تمام توپهای جام جهانی مردان را با تمرکز اصلی بر اینکه توپ از پای بهترین بازیکنان جهان چه حسی دارد و چگونه حرکت میکند، مطالعه کردهاند.
او گفت:«جام جهانی مهمترین تورنمنت در محبوبترین ورزش دنیاست و شما نمیخواهید مهمترین وسیله در این تورنمنت رفتاری داشته باشد که بازیکنان به آن عادت ندارند. بازیکنان در بالاترین سطح، این تغییرات جزئی را کاملاً حس میکنند.»
به گفته گاف، توپ جام جهانی ۲۰۲۶ با نام «تریوندا» (Tri که به سه کشور میزبان یعنی آمریکا، کانادا و مکزیک اشاره دارد) از چند جهت با تمام توپهای قبلی متفاوت خواهد بود.
این توپ نهتنها نمادهایی از چند کشور را نمایش میدهد، برگ افرا برای کانادا، عقاب آزتک برای مکزیک و ستاره پنجپر برای آمریکا، بلکه با تنها چهار پنل طراحی شده است؛ کمترین تعداد پنل در تاریخ توپهای جام جهانی. این در حالی است که آدیداس مسیر طولانیای از توپهای کلاسیک ۳۲ پنلی سیاهوسفید طی کرده است.
طراحی چهار پنلی نتایج جالبی برای گاف و تیمش به همراه داشته که از زمان عرضه این توپ در پاییز گذشته در حال بررسی آن هستند و احتمالاً تأثیر قابل توجهی بر بازی بازیکنان در تابستان خواهد گذاشت.
گاف گفت: در حال حاضر به نظر میرسد اگر بازیکنی با توپهایی مثل «الریهلا» در ۲۰۲۲، «تلاستار» در ۲۰۱۸ یا حتی «برازوکا» در ۲۰۱۴ شوتهای بلند بزند، متوجه میشود که (تریوندا) به آن اندازه مسافت طی نمیکند.»
او در پایان افزود:«آنها مهندسی ورزشی انجام میدهند و فیزیکدان نیستند، بنابراین آزمایشها را در تونل باد انجام میدهند. دادهها را برای من میفرستند و من پردازش و تحلیل میکنم و درباره فیزیکی که در این دادهها میبینم توضیح میدهم.»
هر زاویهای که آزمایش شد، نتیجهای مشابه به همراه داشت. او گفت:«تریوندا ادامه روند تکامل توپهای فوتبال است. با داشتن فقط چهار پنل، آنها باید کاملاً مطمئن میشدند که توپ بیش از حد صاف نباشد. بر اساس آزمایشهای ما، این توپ کمی زبرتر از مدلهای قبلی به نظر میرسد.»
این زبری ناشی از بافت سطحی توپ و همچنین عمق، عرض و طول درزهاست؛ یعنی تمام جزئیات سطحی، از جمله ریزبافتهای طراحیشده بر اساس نمادهای کشورهای میزبان. همچنین هر پنل از تریوندا دارای سه شیار عمیق است. طبق گزارش سیبیاس اسپورتس، این توپ عمداً با چسبندگی بیشتر طراحی شده تا در شرایط آبوهوایی متفاوت شهرهای میزبان در آمریکای شمالی عملکرد یکنواختی داشته باشد.
گاف توضیح داد که این چسبندگی بیشتر به معنای زبری بیشتر است و همین زبری، بر مسیر حرکت توپ در هوا تأثیر میگذارد. او گفت:«فکر میکنم آدیداس پایداری حرکت توپ در هوا را بهبود داده است. توپ دیگر آنقدر ناپایدار نیست و لرزشها و تغییرات جزئی مقاومت هوا در هنگام پرواز کمتر شدهاند. اما هزینه این موضوع این است که به دلیل زبری بیشتر، در شوتهای پرسرعت و بلند، برد توپ چند یارد کاهش پیدا میکند چون مقاومت هوا کمی افزایش یافته است. ممکن است این یک مصالحه قابل قبول باشد. در نهایت این بازیکنان هستند که بهتر میتوانند قضاوت کنند این تغییر خوب است یا بد.»
گاف معتقد است در شوتهای بلند، برد توپ حتی ممکن است بین ۵ تا ۱۰ یارد کاهش پیدا کند. او افزود:«به نظر من این موضوع برای بازیکنان سطح بالا کاملاً محسوس خواهد بود. شاید هواداران متوجه آن نشوند، اما کنجکاوم ببینم بازیکنان چه واکنشی نشان میدهند. مخصوصاً وقتی دروازهبانها توپ را به جلو شوت میکنند؛ آیا متوجه میشوند که قبلاً توپ مثلاً ۵۰ یارد میرفت، اما حالا به ۴۵ یارد میرسد؟»
با این حال، بازیکنان معمولاً هنگام ضربه زدن به توپ، نوعی چرخش (اسپین) به آن میدهند تا برد و زمان ماندن در هوا را افزایش دهند. این موضوع تا حدی اثر زبری تریوندا را کاهش میدهد، چرا که در آزمایشهای تونل باد، توپ بدون چرخش بررسی شده بود.
گاف توضیح داد:«بازیکنان معمولاً به توپ بکاسپین میدهند. چیزی به نام اثر مگنوس وجود دارد که باعث میشود هوا به سمت پایین منحرف شود و توپ در حین حرکت کمی نیروی بالابر پیدا کند. به همین دلیل با ایجاد بکاسپین، بخشی از این اثرات جزئی که در حالت بدون چرخش دیده میشود، خنثی میشود.»
صرفنظر از مباحث فیزیکی، توپ تریوندا همچنین به یک تراشه مجهز به هوش مصنوعی درون بدنه خود مجهز خواهد بود تا دادههای لحظهای در اختیار داوران قرار دهد و به تصمیمگیری سریعتر و دقیقتر کمک کند.
تیمهای ملی پیش از آغاز جام جهانی که از ۱۱ ژوئن شروع میشود، در تمرینات خود از این توپ استفاده خواهند کرد تا با ویژگیهای خاص آن سازگار شوند. شهر سیاتل میزبان شش مسابقه جام جهانی در ورزشگاه لومن فیلد خواهد بود؛ ورزشگاهی که در طول رقابتها به سیاتل استادیوم تغییر نام میدهد. برنامه مسابقات در سیاتل شامل چهار بازی مرحله گروهی و دو دیدار مرحله حذفی است، از جمله بازی گروه D بین آمریکا و استرالیا در تاریخ ۱۹ ژوئن.
