عقل سلیم- چگونه داور پنالتی بارسا را نگرفت!

به گزارش ورزش سه، تصمیم بحث‌برانگیز داور در دیدار حساس بارسلونا و اتلتیکو مادرید در لیگ قهرمانان اروپا، بار دیگر مفهوم «عقل سلیم» در داوری فوتبال را به کانون توجهات بازگرداند؛ صحنه‌ای که بسیاری معتقدند می‌توانست سرنوشت مسابقه را تغییر دهد. در نیمه دوم این بازی و در شرایطی که اتلتیکو با نتیجه یک بر صفر پیش بود، خوان موسو، دروازه‌بان این تیم، پس از سوت داور برای شروع مجدد بازی، توپ را به هم‌تیمی خود پاس داد اما مارک پوبیل به اشتباه تصور کرد بازی هنوز آغاز نشده و با دست توپ را برداشت تا آن را برای شروع مجدد روی زمین قرار دهد؛ اقدامی که مطابق با قوانین می‌توانست منجر به اعلام یک ضربه پنالتی و حتی اخراج این بازیکن شود.

این صحنه به سرعت به یکی از جنجالی‌ترین لحظات مسابقات اروپایی تبدیل شد و بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های تحلیلی فوتبال داشت. بسیاری از کارشناسان داوری با طرح مفهوم «عقل سلیم» (Common Sense) از تصمیم داور حمایت کردند و معتقد بودند با توجه به سهوی بودن اقدام بازیکن اتلتیکو، نبود فشار از سوی مهاجمان بارسلونا و عدم شکل‌گیری یک موقعیت واقعی گل، ادامه بازی تصمیمی در راستای حفظ روح فوتبال و مدیریت صحیح مسابقه بوده است؛ هرچند که از منظر اجرای صرف قانون، امکان اعلام پنالتی نیز وجود داشت.

در همین راستا، برای بررسی دقیق‌تر این مفهوم، با علی خسروی، داور باسابقه فوتبال ایران و عضو فعلی کمیته داوران فدراسیون فوتبال، گفت‌وگویی انجام داده‌ایم. او با استناد به تجربیات شخصی و آموزه‌های بین‌المللی، به تشریح جایگاه «عقل سلیم» در تصمیم‌گیری‌های داوران پرداخته و اقدام داور این مسابقه را نمونه‌ای از مدیریت صحیح بازی دانسته است.

خسروی در این باره توضیح داد: در سال ۱۳۷۸ شمسی، یک داور بین‌المللی به نام جورج کورتنی آمد؛ این داور، همان داوری بود که بازی ایران و عربستان را در جام ملت‌ها ۱۹۸۸ قطر سوت زده بود. ایشان یک نکته به نام عقب سلیم را برای ما داوران مطرح کرد؛ او می‌گفت بازی ۱۷ قانون دارد اما یک قانون هم ما داوران به آن اضافه می‌کنیم که به روانشناسی بازی برمی‌گردد؛ یعنی بازی، جدول، بازیکن اخطاری و جایی را که در آن قضاوت می‌کنی بشناسی. عقل سلیم یعنی من با یک تصمیم، یک بازی را نجات بدهم.

او در ادامه با اشاره به تجربیات خود گفت: برای مثال من بازی ذوب‌آهن و صبا در صباشهر سوت را می‌زدم؛ روزی بود که علی دایی آقای گل جهان شد و صبا بازی را ۳-۲ باخت. پرویز مظلومی و رسول کربکندی سرمربی بودند و بازی در دقایق پایانی ۳-۲ به نفع ذوب‌آهن بود. بازیکن ارمنی تیم صبا یک گل سالم زد و توپ برگشت و موقعیت آشکار گل و پنالتی برای ذوب‌آهن اتفاق افتاد. من آنجا از عقل سلیم استفاده کردم؛ دیدم دقیقه ۹۰+۴ است و تاثیری در نتیجه ندارد و بنابراین پنالتی نگرفتم و ضربه دروازه دادم. من آنجا از عقل سلیم استفاده کردم و پس از بازی ناظر داوری به من گفت تو نمی‌دانی چه کار کردی... اگر پنالتی گرفته بودی باید اخراج می‌کردی و ورزشگاه را با ۱۰ هزار جمعیت و ۵ پلیس به هم می‌ریختی. در واقع در عقل سلیم، داور تصمیمی می‌گیرد که هیچ ربطی به قانون ندارد اما تشخیص می‌دهد که مدیریت کند و فوتبال را بفهمد. ممکن است خیلی چیزها با قانون منافات داشته باشد.

خسروی همچنین با اشاره به یکی از مسابقات استقلال افزود: یا برای مثال در یک بازی بین پاس و استقلال که من داور بازی بودم، استقلال هفته بعد با پرسپولیس بازی داشت. مردم از اول بازی شعار دادند "خسروی یادت باشه، مهدی باید باشه". هاشمی‌نسب یک اخطار داشت و اگر من به او یک اخطار می‌دادم، هفته بعد نمی‌توانست برابر پرسپولیس بازی کند و به عابدزاده گل بزند. من بین نیمه و زمانی که به رختکن می‌رفتیم گفتم منصورخان، مهدی هاشمی‌نسب آمادگی بازی ندارد، اگر می‌توانی او را عوض کن. من می‌دانستم این را به چه کسی بگویم؛ قطعا چنین چیزی را به محمد مایلی‌کهن یا فیروز کریمی نمی‌گویم اما به پرویز مظلومی و ناصر حجازی و علی پروین می‌گویم، به مهدی تارتار و مازیار زارع نمی‌گویم اما به محمد ربیعی می‌گویم‌. این یعنی عقل سلیم.

عضو کمیته داوران فدراسیون فوتبال در خصوص صحنه بازی شب گذشته بارسلونا نیز گفت: در این صحنه هم داور واقعا از عقل سلیم استفاده کرده است. درست است قانون شکسته و له شده اما می‌توانیم به عنوان عقل سلیم بپذیریم. من حرکت این داور را تایید می‌کنم. این بازیکن واقعا نمی‌دانست ضربه زده شده و فکر کرد دروازه‌بان توپ را داده که او بکارد. درست است که قانون می‌گوید پنالتی اما عقل سلیم‌ می‌گوید پنالتی نه.