وضعیت اضطراری فوتبال و دستورالعملهای فیفا
روسیه و اوکراین در شرایطی جنگی با لیگشان چه کردند؟
به گزارش ورزش سه، این موضوع که در مقررات فیفا برای شرایط عادی تعریف شده اما در موقعیتهای بحرانی مثل جنگ یا تعطیلیهای گسترده، پیچیدهتر میشود.
فیفا اگرچه دستورالعمل مشخصی برای شرایط جنگی ندارد اما تجربه دوران همهگیری کرونا، نزدیکترین الگو برای چنین موقعیتهایی محسوب میشود؛ جایی که این نهاد بینالمللی تلاش کرد با ارائه چارچوبی منعطف، تعادل میان منافع باشگاهها و بازیکنان را حفظ کند.
الگوی کرونا؛ تمدید قراردادها تا پایان واقعی فصل
در دوران کرونا مهمترین تصمیم فیفا این بود که پایان قراردادها با پایان «واقعی فصل» هماهنگ شود، نه تاریخ از پیش تعیینشده؛ به این معنا که اگر لیگ به تعویق افتاد، قرارداد بازیکنان هم بهطور خودکار تا پایان فصل تمدید شود تا نظم رقابتها حفظ شود.
در مقابل، قراردادهایی که قرار بود از ابتدای فصل جدید آغاز شوند نیز به تعویق افتادند تا با زمان واقعی شروع فصل هماهنگ شوند.
توصیه فیفا؛ توافق به جای تقابل
فیفا در آن مقطع تاکید ویژهای روی توافق میان باشگاهها و بازیکنان داشت.
در واقع به جای تصمیمگیری یک طرفه، از طرفین خواسته شد با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و واقعیات موجود، به راهحلهای مشترک برسند. در این چارچوب، مواردی مثل: کاهش یا تعویق دستمزدها، بررسی حمایتهای دولتی و استفاده از پوششهای بیمهای بهعنوان ابزارهای قابل استفاده مطرح شدند.
با این حال در صورتی که اختلافات به فیفا کشیده شود، این نهاد چند شاخص اصلی را بررسی میکند:
- آیا باشگاه تلاش واقعی برای توافق داشته؟
- وضعیت مالی باشگاه چگونه است؟
- تغییرات قرارداد تا چه حد منصفانه بوده؟
- درآمد بازیکن پس از اصلاح قرارداد چقدر است؟
- آیا اصل برابری میان بازیکنان رعایت شده؟
هدف فیفا در این موارد، رسیدن به تصمیمی «متعادل» برای هر دو طرف است.
نقلوانتقالات هم تغییر میکند
در شرایط بحرانی، حتی تقویم نقل و انتقالات هم ثابت نمیماند. فیفا اجازه میدهد زمان پنجرهها تغییر کند تا بین پایان واقعی یک فصل و آغاز فصل بعدی قرار بگیرد؛ تصمیمی برای حفظ نظم کلی رقابتها و جلوگیری از ایجاد بیعدالتی.
تجربه واقعی جنگ؛ اوکراین و روسیه چه کردند؟
برای درک بهتر شرایط فعلی، بررسی لیگهایی که واقعا درگیر جنگ شدهاند، تصویر دقیقتری میدهد.
اوکراین؛ توقف کامل و اعلام پایان زودهنگام
با آغاز جنگ لیگ بلافاصله متوقف و فصل نیمهتمام اعلام شد، درآمد باشگاهها تقریبا به صفر رسید و بسیاری از بازیکنان خارجی کشور را ترک کردند. در این شرایط اصل «فورسماژور» (شرایط خارج از کنترل) مبنای تصمیمگیری قرار گرفت.
نتیجه: برخی قراردادها با توافق طرفین تعلیق یا تعدیل شد و برخی عملا غیرقابل اجرا شدند.
فیفا هم یک تصمیم ویژه گرفت: بازیکنان خارجی اجازه داشتند قرارداد خود را یکطرفه تعلیق کرده و موقتا به تیمهای دیگر بپیوندند؛ بدون جریمه.
روسیه؛ ادامه لیگ زیر سایه بحران
در روسیه اما برخلاف اوکراین لیگ متوقف نشد و مسابقات ادامه پیدا کرد اما باشگاهها از رقابتهای اروپایی کنار گذاشته شدند و ارزش اقتصادی لیگ به شدت پایین آمد. در آنجا هم چالش اصلی اما وضعیت بازیکنان خارجی بود.
فیفا به آنها اجازه داد قراردادشان را بهصورت یکطرفه «تعلیق موقت» کنند؛ نه فسخ کامل.
جمعبندی؛ تصمیم سخت در انتظار فوتبال ایران
حالا با کنار هم گذاشتن این تجربهها مشخص است که در شرایط فعلی هیچ راهحل سادهای وجود ندارد. از یک سو حفظ یکپارچگی لیگ اهمیت دارد و از سوی دیگر، واقعیتهای اقتصادی و شرایط خاص، تصمیمگیری را دشوار میکند.
آنچه روشن است، این است که بدون توافق بین باشگاهها و بازیکنان، پروندهها میتواند به فیفا کشیده شود و هر تصمیمی، تبعات فنی و مالی قابل توجهی خواهد داشت.
در نهایت باید دید مدیران فوتبال ایران با توجه به این الگوها، چه مسیری را برای تعیین تکلیف قراردادها انتخاب خواهند کرد.
