سوت پایان دعوای استقلال و فولاد بر سر رامین!

به گزارش "ورزش سه"، بحث پاداش‌های فیفا به باشگاه‌ها با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶ دوباره در فوتبال ایران داغ شده؛ مخصوصاً که فیفا این دوره پاداش حضور بازیکنان را حدود ۳۵۵ میلیون دلار تعیین کرده که نسبت به دوره های گذشته افزایش چشم گیری داشته است. در فصل اخیر بازیکنان های ایرانی با قراردادهای قرضی بین تیم‌ها جابه‌جا شده‌اند و این سوال مطرح است که در صورت حضور آن‌ها در جام جهانی، پاداش دلاری فیفا دقیقاً به کدام باشگاه تعلق می‌گیرد.

در فضای فوتبال ایران معمولاً تصور می‌شود که این پول فقط به باشگاه اصلی بازیکن می‌رسد؛ یعنی باشگاهی که مالک قرارداد اوست. اما سیستم فیفا اساساً چنین منطقی ندارد. آنچه فیفا مبنای پرداخت قرار می‌دهد نه مالکیت اقتصادی بازیکن، بلکه «ثبت رسمی بازیکن» نزد باشگاه‌ها در بازه مشخص قبل از جام جهانی است. به همین دلیل، انتقال‌های قرضی هم در محاسبات فیفا کاملاً اثرگذار هستند و باشگاهی که بازیکن به صورت قرضی در آن حضور داشته نیز می‌تواند سهمی از پاداش جام جهانی دریافت کند.

فیفا این مبالغ را از طریق برنامه‌ای به نام FIFA Club Benefits Programme پرداخت می‌کند؛ برنامه‌ای که هدف آن جبران در اختیار قرار دادن بازیکنان ملی‌پوش به تیم‌های ملی است. نکته مهم اینجاست که معیار پرداخت نه تعداد گل است، نه تعداد دقایق بازی و نه حتی فیکس یا ذخیره بودن بازیکن. تنها چیزی که اهمیت دارد، تعداد روزهای حضور بازیکن در جام جهانی و مدت زمانی است که در دو سال منتهی به مسابقات برای باشگاه‌های مختلف ثبت شده است.
به همین دلیل، ممکن است یک بازیکن بابت حضور در جام جهانی برای دو یا حتی سه باشگاه مختلف درآمد ایجاد کند.

گزارش رسمی فیفا از جام جهانی ۲۰۲۲ قطر دقیقاً نشان می‌دهد این سیستم چگونه عمل می‌کند. به عنوان نمونه تیم ملی فرانسه که تا فینال مسابقات پیش رفت، در فایل منتشرشده توسط فیفا، مقابل هر بازیکن تیم ملی فرانسه نام باشگاه‌هایی که در دوره واجد شرایط برای آن‌ها بازی کرده ثبت شده و مبلغ دریافتی هر باشگاه هم مشخص است.

مثلاً درباره کیلیان امباپه، فیفا فقط به باشگاه فعلی او پول نداده است. در گزارش رسمی، نام دو باشگاه دیده می‌شود؛ پاریس سن ژرمن و موناکو. پاری‌سن‌ژرمن بابت امباپه ۳۹۴ هزار دلار دریافت کرده و موناکو هم بیش از ۱۳۱ هزار دلار سهم برده است. این یعنی حتی باشگاهی که بازیکن در گذشته برای آن ثبت بوده نیز در پاداش جام جهانی شریک می‌شود.

حتی درباره بازیکنان ذخیره فرانسه نیز همین سیستم اجرا شده است. مارکوس تورام که نقش ثابتی در ترکیب اصلی فرانسه نداشت، برای بورسیا مونشن گلادباخ نزدیک به ۴۰۰ هزار دلار درآمد ایجاد کرده است. این موضوع نشان می‌دهد فیفا اصلاً به تعداد بازی یا جایگاه فنی بازیکن کاری ندارد و صرف حضور در فهرست جام جهانی برای باشگاه‌ها ارزش مالی ایجاد می‌کند.

همین منطق حالا درباره برخی بازیکنان ایرانی هم اهمیت پیدا کرده است. اگر دانیال ایری در فهرست نهایی ایران برای جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بگیرد، باشگاهی که او در آن به صورت قرضی ثبت بوده نیز می‌تواند سهمی از پاداش فیفا دریافت کند. بنابراین اگر بخشی از دوره واجد شرایط را در ملوان سپری کرده باشد، ملوان هم می‌تواند از محل حضور او در جام جهانی منتفع شود؛ حتی اگر مالک اصلی قرارداد باشگاه ذوب‌آهن باشد.

در مورد کسری طاهری نیز شرایط مشابه است. اگر او تحت قرارداد روبین کازان باشد اما مدتی به صورت قرضی در پیکان بازی کرده باشد، فیفا مدت ثبت او در هر دو باشگاه را جداگانه محاسبه می‌کند و هر دو باشگاه می‌توانند بخشی از پاداش را دریافت کنند.

درباره رامین رضاییان نیز هردو باشگاه استقلال و فولاد در محاسبات فیفا لحاظ می‌شوند. در واقع سیستم فیفا پاداش «مالکیت بازیکن» نیست، بلکه پاداش «مشارکت در مسیر حرفه‌ای بازیکن» است.
همین مسئله باعث شده انتقال‌های قرضی در فوتبال امروز فقط یک جابه‌جایی فنی نباشند و از منظر اقتصادی هم اهمیت پیدا کنند. برای بسیاری از باشگاه‌های ایرانی که منابع مالی محدودی دارند، حضور حتی یک بازیکن در فهرست نهایی جام جهانی می‌تواند درآمد ارزی قابل‌توجهی ایجاد کند؛ درآمدی که حالا دیگر فقط مخصوص باشگاه اصلی بازیکن نیست و ممکن است به تیمی برسد که بازیکن تنها چند ماه به صورت قرضی در آن بازی کرده است.

در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، فوتبال ایران مجموعاً حدود ۱.۴ میلیون دلار از محل «پاداش باشگاه‌ها» دریافت کرد؛ رقمی که بین پنج باشگاه ایرانی تقسیم شد. طبق گزارش رسمی فیفا، پرسپولیس با بیش از ۶۶۷ هزار دلار بیشترین سهم را داشت و پس از آن. استقلال با حدود ۴۸۰ هزار دلار قرار گرفت. همچنین سپاهان سایپا و تراکتور هم از حضور ملی‌پوشان ایرانی در قطر سهم بردند.

نکته جالب این گزارش این است که حتی سایپا نیز با وجود نداشتن ستاره در تیم ملی وقت، به دلیل سابقه ثبت ابوالفضل جلالی و قلی زاده در دوره موردنظر فیفا، بیش از ۷۷ هزار دلار دریافت کرد. همین موضوع دقیقاً نشان می‌دهد که سیستم فیفا صرفاً به باشگاه فعلی بازیکن نگاه نمی‌کند و تمام باشگاه‌هایی که بازیکن در بازه دو ساله منتهی به جام جهانی برای آن‌ها ثبت بوده را در محاسبات لحاظ می‌کند. به همین دلیل است که انتقال‌های قرضی یا حتی حضور کوتاه‌مدت یک بازیکن در یک تیم، می‌تواند در آینده برای آن باشگاه درآمد ارزی ایجاد کند.