آتشبازی تارتار یا دیوارکشی نکونام؟
سکانس جدید از جنگ پرسپولیس - تراکتور!
به گزارش «ورزش سه»، شش هفته از لیگ گذشته و هنوز برای حرف زدن از قهرمان زود است. اما برای پیدا کردن دو تیمی که در این مقطع بیش از همه هویت خود را به رخ کشیدهاند، چندان نیازی به صبر نیست.
یک طرف پرسپولیس ایستاده؛ تیمی که بیشتر از هر تیم دیگری گل زده و در شاخص گلهای مورد انتظار هم عددی دارد که نشان میدهد این گلها اتفاقی نبودهاند. طرف دیگر تراکتور است. صدرنشینی که هنوز هیچ تیمی نتوانسته دروازهاش را باز کند. یکی بازی را به سمت دروازه حریف میبرد، دیگری راه رسیدن حریف به دروازه خودش را میبندد.
این شاید جذابترین دوگانه هفتههای ابتدایی لیگ باشد.
*پرسپولیس؛ وقتی عددها هم تهاجمی حرف میزنند
پرسپولیس در شش هفته نخست ۱۲ گل زده است. همین عدد برای قرار گرفتن در صدر جدول هجومی لیگ کافی است، اما آنچه این تیم را متفاوت میکند، فقط تعداد گلها نیست.
xG یا گل مورد انتظار، تصویر دقیقتری از حجم و کیفیت موقعیتهای ساختهشده ارائه میدهد و پرسپولیس در این شاخص نیز چهره یک تیم کاملاً تهاجمی را دارد. میانگین xG سرخپوشان در شش مسابقه نخست حدود ۲.۲۴ بوده؛ یعنی آنها به طور میانگین در هر مسابقه موقعیتهایی ساختهاند که ارزش مورد انتظارشان بیش از دو گل بوده است.این عدد وقتی معنا پیدا میکند که بازیها را یکییکی نگاه کنیم.
پرسپولیس مقابل شمسآذر به xG حدود ۲.۰۷ رسید و دو گل زد. برابر استقلال خوزستان، عدد به ۲.۷۵ رسید و حاصلش چهار گل بود. مقابل ملوان، یکی از چشمگیرترین اعداد این تیم ثبت شد؛ xG برابر با ۴.۲۴.
دربی داستان متفاوتی داشت. در مسابقهای که ذاتاً با احتیاط بیشتری دنبال میشود، پرسپولیس به xG حدود ۱.۸۵ رسید. برابر تراکتور اما این عدد ناگهان سقوط کرد و به تنها ۰.۶۸ رسید.
همین عدد ۰.۶۸ شاید از تمام اعداد دیگر مهمتر باشد.چون نشان میدهد پرسپولیس در برابر تیمی قرار گرفت که برخلاف بسیاری از حریفان، اجازه نداد حجم معمول حملات و موقعیتهایش شکل بگیرد.
پرسپولیس در این فصل فقط گل نمیزند. موقعیت تولید میکند و این تفاوت مهمی است. اگر گلهای یک تیم ممکن است محصول کیفیت یک مهاجم، اشتباه مدافع یا حتی یک اتفاق باشد، تکرار xG بالا معمولاً از چیزی عمیقتر خبر میدهد؛ اینکه تیم به طور مداوم خودش را به منطقهای میرساند که احتمال گلزنی در آن بالاست.
*سرمربیای که احتمالات را عوض کرد
مهدی تارتار هم در شروع این فصل تصویری متفاوت از تیمهایی که پیش از این با آنها شناخته میشد، ارائه کرده است. پرسپولیس او صرفاً دنبال کنترل مسابقه و محافظت از برتری نیست. این تیم بعد از رسیدن به گل هم تمایل دارد فشار را حفظ کند و به دنبال گل بعدی برود.
فعلاً آمار هم از این ایده حمایت میکند.
*تراکتور؛ دفاعی که فقط «گل نخورده» نیست
اگر پرسپولیس داستان این شش هفته را با xG نوشته، تراکتور بخش دیگری از آن را با صفر نوشته است. صفر گل خورده در شش مسابقه. آماری که در نگاه اول به اندازه کافی عجیب است، اما اگر فقط به تعداد گلهای خورده نگاه کنیم، بخش مهمی از عملکرد تراکتور را از دست میدهیم.
مسئله تراکتور فقط این نیست که توپ از خط دروازهاش عبور نکرده. مسئله این است که حریفان اساساً برای نزدیک شدن به این خط با مشکل مواجه شدهاند. فاصله خطوط، نظم دفاعی، کنترل فضا و سختگیری در اطراف محوطه جریمه، تراکتور را به تیمی تبدیل کرده که برای رسیدن به موقعیت باکیفیت باید بیش از معمول زحمت کشید. اینجا تفاوت تراکتور با یک تیم صرفاً دفاعی روشن میشود.
تراکتور عقب نمینشیند تا فقط زنده بماند. ساختار دفاعیاش به این تیم اجازه میدهد مسابقه را به جایی ببرد که کیفیت ستارههای هجومی بتواند سرنوشت آن را تعیین کند.و این همان بخش دوم پازل است. جواد نکونام تیمی ساخته که در خط دفاعی به حریف فرصت زیادی نمیدهد، اما وقتی نوبت به سمت دیگر زمین میرسد، بازیکنانی دارد که برای استفاده از همان فرصتهای محدود کافی به نظر میرسند؛ امیرحسین حسینزاده، شهریار مغانلو و مهدی ترابی پیش از مصدومیت. پس فرمول تراکتور را میتوان سادهتر از این حرفها نوشت:اول بازی را نباز. بعد از بازیکنانت بخواه بازی را ببرند.
*یک لیگ، دو راه برای کنترل بازی
پرسپولیس و تراکتور در دو سوی یک معادله ایستادهاند. پرسپولیس میخواهد تعداد اتفاقات خطرناک مسابقه را بیشتر کند. موقعیت بیشتر، حضور بیشتر در یکسوم هجومی و در نهایت گل بیشتر. تراکتور دقیقاً برعکس عمل میکند. میخواهد تعداد اتفاقات خطرناک علیه خودش را به حداقل برساند و مسابقه را به جایی برساند که یک لحظه کیفیت فردی بتواند نتیجه را تعیین کند.
به همین دلیل، تقابل مستقیم این دو تیم هم از نظر آماری جالبترین نمونه این دو فلسفه بود. xG پرسپولیس در برابر تراکتور تنها ۰.۶۸ ثبت شد.
عددی که برای تیمی با میانگین ۲.۲۴ در پنج بازی دیگر، یک افت بزرگ محسوب میشود.
در واقع تراکتور همان کاری را انجام داد که هنوز هیچ تیم دیگری به این اندازه در مقابل پرسپولیس انجام نداده است: حمله پرسپولیس را از کار انداخت.
*جذابیت ماجرا از همینجا شروع میشود
لیگ یک مسابقه ششهفتهای نیست. فرم تغییر میکند، مصدومیت میآید، برنامه مسابقات فشرده میشود، بازیکنان افت میکنند و تیمها راه مقابله با یکدیگر را پیدا میکنند.
اما اگر این دو هویت تا ماههای آینده دوام بیاورند، لیگ برتر صاحب یک دوئل آماری بسیار جذاب خواهد بود.
پرسپولیس میخواهد با ساختن موقعیت بیشتر، مسابقه را به زمین حریف بکشاند. تراکتور میخواهد آنقدر خوب دفاع کند که اصلاً مسابقه به آنجا نرسد. یکی بهترین خط حمله لیگ را دارد، دیگری بهترین دفاع را و شاید در نهایت، قهرمان تیمی نباشد که فقط بیشتر گل میزند یا کمتر گل میخورد. تیمی قهرمان خواهد شد که در طول ۳۰ هفته، ایده خودش را بهتر از دیگری زنده نگه دارد.
*فعلاً اما شش هفته اول یک تصویر روشن ساخته است: پرسپولیس برای گلزنی به دنبال خلق موقعیت است و تراکتور برای بردن، ابتدا راه خلق موقعیت را میبندد. دو راه متفاوت برای یک مقصد؛ جامی که هنوز خیلی دور است.
