دن گاسپار: با ایران غرور ملی و جنگندگی را تجربه کردم
حرفهای جالب دستیار جنجالی کارلوس کیروش!
به گزارش ورزش سه، تنها چند هفته تا آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ باقی مانده و تیم ملی غنا در حالی خود را برای حضور در یکی از دشوارترین گروههای مسابقات آماده میکند که باید برابر انگلیس، کرواسی و پاناما قرار بگیرد؛ آن هم با کادر فنی جدیدی به رهبری کارلوس کیروش و با حضور دن گاسپار، مربی آمریکایی- پرتغالی دروازهبانها که یکی از باتجربهترین چهرهها در فوتبال جهان به شمار میرود.
گاسپار ۷۰ ساله بیش از سه دهه سابقه مربیگری دارد و در کشورهای مختلف فعالیت کرده است. او در کنار کیروش سابقه حضور در تیمهای ملی پرتغال، ایران و آفریقای جنوبی را دارد و همچنین در باشگاههای بزرگی مثل پورتو و بنفیکا کار کرده است. حالا او پس از تجربه حضور با پرتغال در جام جهانی ۲۰۱۰ و ایران در جام جهانی ۲۰۱۴ آماده سومین حضورش در جام جهانی میشود.
او در گفتوگو با «کووورة» درباره هفتمین همکاریاش با کارلوس کیروش صحبت کرد؛ همکاریای که آن را فراتر از یک رابطه کاری دانست و از سرمربی پرتغالی بهعنوان دوست و راهنمای حرفهای خود یاد کرد.
گاسپار همچنین با اعتماد به نفس زیادی از شانس غنا برای خلق اتفاقی بزرگ در جام جهانی گفت و تأکید کرد دروازهبانهای این تیم توانایی بسته نگه داشتن دروازه مقابل تیمهایی مثل انگلیس و کرواسی را دارند. او همچنین درباره آمادهسازی گلرها برای مقابله با مهاجمانی مانند هری کین، تجربه همکاری با کریستیانو رونالدو، تحول نقش دروازهبان در فوتبال مدرن و انتخابش بهعنوان بهترین گلر قرن بیستویکم صحبت کرد.
* تبریک بابت پیوستن به کادر فنی تیم ملی غنا. این هفتمین همکاری شما با کارلوس کیروش است؛ راز این رابطه طولانی چیست؟
کارلوس کیروش برای من هم یک راهنمای حرفهای بوده و هم دوستی نزدیک. کار کردن کنار او این فرصت را به من داد که در بالاترین سطوح فوتبال دنیا فعالیت کنم و با بازیکنان و مربیان تراز اول در شش قاره همکاری داشته باشم. به همین دلیل همیشه قدردان او خواهم بود. پایه رابطه ما اعتماد، صداقت، وفاداری و اشتیاق مشترک برای رسیدن به بهترین سطح ممکن است. کارلوس همیشه بالاترین استانداردهای حرفهایگری، دقت، نظم و تعهد را مطالبه میکند. در طول سالها کنار هم جام جهانی، پیروزی، فشار، چالش و لحظات سخت را تجربه کردهایم و چنین فضاهایی روابط بسیار عمیقی میسازد. فراتر از تاکتیک و روشهای تمرینی، ما باور مشترکی هم داریم؛ اینکه فوتبال قبل از هر چیز درباره انسانهاست. درباره ساختن ذهنیت، استحکام، اتحاد و شخصیت. کیروش به من اعتماد کرد، مرا به چالش کشید و باعث پیشرفتم شد. حالا احساس میکنم وظیفه دارم این تجربه را به نسل جدید منتقل کنم. همکاری با او برای من همیشه افتخار بوده است.
* در فاصله کوتاهی تا جام جهانی هدایت تیم را برعهده گرفتهاید؛ نگران این چالش نیستید؟
در فوتبال سطح بالا، زمان همیشه بزرگترین دشمن است. اما تجربه به شما یاد میدهد چطور از هر دقیقه بیشترین استفاده را ببرید. ما از نقطه صفر شروع نمیکنیم. غنا استعداد، توان بدنی، غرور و اشتیاق فوقالعادهای نسبت به فوتبال دارد. مسئولیت ما این است که خیلی سریع شفافیت، نظم، انضباط و باور ایجاد کنیم. فشار بخشی از کار در بالاترین سطح است. اگر کسی دنبال آسایش باشد، نباید در فوتبال حرفهای کار کند.
* بهترین نتیجه غنا رسیدن به یکچهارم نهایی جام جهانی ۲۰۱۰ بود. این نسل توان تکرار آن را دارد؟
قطعا. تاریخ به تنهایی بازیها را نمیبرد اما میتواند الهامبخش باشد. غنا همیشه بازیکنان شجاع، قدرتمند و بااستعدادی داشته است. فوتبال امروز بر پایه نظم، ذهنیت، انضباط تاکتیکی و روحیه تیمی بنا شده است. اگر بازیکنان کاملا به پروژه متعهد باشند و برای هم فداکاری کنند، هر چیزی ممکن خواهد بود. جام جهانی فقط با استعداد به دست نمیآید؛ تیمهای کامل موفق میشوند. فلسفه ما روشن است؛ تیم همیشه بالاتر از فرد.
* دروازهبانی دارید که بتواند مقابل انگلیس و کرواسی کلینشیت کند؟
بله، چنین تواناییای را داریم. اما کلینشیت هیچوقت فقط وظیفه دروازهبان نیست. ساختار دفاعی از ذهنیت و نظم کل تیم آغاز میشود. در جام جهانی، دروازهبان باید شجاعت، کنترل احساسات، رهبری، ارتباط و توان تصمیمگیری زیر فشار را داشته باشد. ما به دروازهبانهایمان اعتماد زیادی داریم. بسته ماندن دروازه یک دستاورد تیمی است.
* چطور دروازهبان را برای مقابله با مهاجمی مثل هری کین آماده میکنید؟
رویارویی با بازیکنی مثل هری کین فقط مسئله فنی نیست؛ موضوعی روانی و تاکتیکی هم هست. مهاجمان بزرگ دروازهبانها را آنالیز میکنند، بنابراین دروازهبانها باید حتی دقیقتر مهاجمان را بررسی کنند. ما الگوهای حرکتی، زوایای شوت، وضعیت بدن، نحوه زدن پنالتی و تصمیمگیری داخل محوطه جریمه را تحلیل میکنیم. اما مهمترین ویژگی، ثبات ذهنی و احساسی است. مقابل مهاجمان سطح جهانی، یک ثانیه تردید میتواند مرگبار باشد. دروازهبان باید وسط هرجومرج آرام بماند.
* دوست ندارید در جام جهانی مقابل کدام بازیکن قرار بگیرید؟
در جام جهانی حریف آسان وجود ندارد. خطرناکترین بازیکنان کسانی هستند که هوش، تحرک، آرامش و تمامکنندگی را همزمان داشته باشند. اما تمرکز من همیشه روی آمادگی خودمان است، نه ترس از یک بازیکن خاص.
* این سومین جام جهانی شماست؛ چه تفاوتی با تجربههای قبلی دارد؟
هر جام جهانی روح مخصوص خودش را دارد. با پرتغال فشار و انتظارات بسیار بالا بود. با ایران روحیه جنگندگی، احساسات و غرور ملی را تجربه کردیم. غنا اما ترکیبی از اشتیاق، انرژی، ایمان و روح فوتبال آفریقایی است. خود تجربه هم آدم را تغییر میدهد. وقتی جوانتر هستید بیشتر درگیر خود رویداد میشوید اما با گذر زمان، معنای انسانی آن را بهتر درک میکنید؛ فداکاری، احساسات، مسئولیت و اینکه نماینده میلیونها نفر بودن چه حسی دارد.
* شش سال در تیم ملی ایران حضور داشتید. آیا حواشی مربوط به حضور ایران روی شما تأثیر گذاشت؟
من احترام و علاقه زیادی برای مردم ایران قائلم. فوتبال برای آنها اهمیت زیادی دارد و در تمام سالهایی که آنجا بودم، بازیکنان همیشه با افتخار و از ته دل برای کشورشان بازی میکردند. بحثهای سیاسی را از جنبه انسانی فوتبال جدا میدانم. همیشه امیدوارم فوتبال بتواند مردم را کنار هم قرار دهد و در روزهای سخت به آنها شادی بدهد.
* بهعنوان یک مربی آمریکایی، فکر میکنید آمریکای شمالی میزبان تاریخیای برای جام جهانی باشد؟
بدون تردید از نظر سازماندهی و مدیریت فوتبال، اینطور خواهد بود، هرچند جامها را به کیفیت مدیریت نمیدهند. آمریکای شمالی زیرساخت، ورزشگاه، حملونقل و امکانات فوقالعادهای دارد. فکر میکنم این جام جهانی میراث بزرگی برای فوتبال به جا بگذارد.
* با کریستیانو رونالدو کار کردهاید؛ درباره او چه میگویید؟
بزرگی کریستیانو فقط به استعدادش برنمیگردد؛ به نظم و وسواسش برای پیشرفت مربوط است. مردم گلها و جامها را میبینند اما حرفهایگری روزانه، ریکاوری، روحیه رقابتی و توجه به جزئیات را نمیبینند. چیزی که بازیکنان بزرگ را متمایز میکند، حفظ استانداردهای جهانی در تمام روزهاست، نه فقط مسابقات مهم. کریستیانو هر روز با ذهن، بدن و قلبش کار میکند. این ترکیب نادر است. او انسانی و حرفهای استثنایی و یک مبارز واقعی است.
* با دروازهبانهای بزرگی کار کردهاید؛ بهترین آنها چه کسی بوده؟
سؤال بسیار سختی است. هر دوره و هر دروازهبان ویژگی خودش را دارد. ویتور بایا کاریزما، رهبری و ذهنیت برنده داشت. روی پاتریسیو آرامش و ثبات فوقالعادهای زیر فشار نشان میداد. خوششانس بودم که با دروازهبانهای زیادی در جهان کار کردم اما فلسفه من همیشه این بوده که دروازهبانی که امروز با او کار میکنم، بهترین جهان است. الان تمرکز کامل من روی گلرهای غناست و از نگاه من، آنها بهترینهای دنیا هستند.
* فکر میکنید سطح فنی دروازهبانی افت کرده است؟
نه، برعکس. فکر میکنم این پست پیشرفت زیادی کرده است. دروازهبان امروز فقط مهارکننده ضربه نیست؛ باید سازماندهنده، ورزشکار، تصمیمگیر و توانمند در بازی با پا هم باشد. نیازهای این پست بسیار بیشتر از گذشته شده است. فوتبال مدرن دروازهبانها را بیشتر در معرض دید قرار میدهد چون بسیاری از تیمها بازی را از عقب زمین آغاز میکنند. این نقش حالا پیچیدهتر و کاملتر شده است.
* به نظرتان چه کسی دستکش طلایی جام جهانی ۲۰۲۶ را میبرد؟
معمولا این جایزه به دروازهبانی میرسد که تیمش تا مراحل پایانی پیش برود. یک تورنمنت فوقالعاده میتواند همه چیز را برای هر گلری تغییر دهد. در حال حاضر دروازهبانهای فوقالعادهای در فوتبال جهان حضور دارند اما پیشبینی جوایز قبل از جام جهانی همیشه خطرناک است. فوتبال همیشه غافلگیرمان میکند.
* بعد از بیش از سه دهه تجربه، بهترین دروازهبان قرن بیستویکم از نگاه شما کیست؟
برای من جانلوییجی بوفون کاملترین مجموعه را داشت؛ تداوم، رهبری، ذهنیت، کیفیت فنی، ثبات و عملکرد زیر فشار. البته احترام زیادی هم برای دروازهبانهایی از نسلهای مختلف قائلم که هرکدام به شیوه خودشان این پست را متحول کردند؛ از لِو یاشین و گوردون بنکس گرفته تا دینو زوف، پیتر اشمایکل، اولیور کان، مانوئل نویر، آلیسون بکر و ادرسون. همه آنها در پیشرفت هنر دروازهبانی نقش داشتند.
* حرف پایانی؟
قدرت فوتبال در این است که مردم را فراتر از زبان، فرهنگ، مذهب و سیاست کنار هم جمع میکند. جامهای جهانی خاطراتی میسازند که تا همیشه باقی میمانند. برای من مربیگری فقط بردن مسابقه نیست، هرچند این مسئولیت مهم است. مربیگری یعنی کمک به رشد بازیکنان؛ هم بهعنوان فوتبالیست و هم بهعنوان انسان. هر روز فرصتی برای یاد گرفتن، پیشرفت و نمایندگی چیزی بزرگتر از خودتان است.
