گزارش: چرا آسیا در جام جهانی 2026 ناکام بود؟

به گزارش ورزش سه، افزایش سهمیه آسیا در جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بود آغاز فصل تازه‌ای برای فوتبال این قاره باشد، اما نتایج نشان داد فاصله قاره با قدرت‌های بزرگ جهان همچنان پابرجاست. از نمایندگان آسیا تنها ژاپن و استرالیا به مرحله حذفی رسیدند و حالا با حذف ژاپن، فقط استرالیا پرچم‌دار قاره در ادامه مسابقات است.

جام جهانی ۲۰۲۶ برای فوتبال آسیا قرار بود نقطه عطفی تاریخی باشد. با افزایش تعداد تیم‌های حاضر در مسابقات به ۴۸ تیم، قاره کهن بیشترین تعداد نمایندگان تاریخ خود را راهی این رقابت‌ها کرد و امیدها برای به نمایش گذاشتن بهترین عملکرد آسیایی‌ها بالا رفته بود. اما آنچه در زمین دیده شد ، فاصله زیادی با این رویا داشت.

نمایندگان آسیا در مجموع در ۲۷ مسابقه مرحله گروهی تنها سه پیروزی کسب کردند؛ آماری که در مقایسه با عملکرد خیره‌کننده تیم‌های آفریقایی، که ۹ تیم از ۱۰ نماینده‌شان راهی مرحله حذفی شدند، ناامیدکننده به نظر می‌رسد.

ژاپن موفق‌ترین تیم آسیا بود. سامورایی‌ها با فوتبالی منظم، سریع و هویت تاکتیکی مشخص تا مرحله یک‌شانزدهم نهایی پیش رفتند و حتی مقابل برزیل نمایش قابل احترامی ارائه کردند. آنها از حریف قدرتمند خود پیش افتادند و تا دقایق پایانی در آستانه خلق شگفتی بودند، اما در نهایت با گل دیرهنگام گابریل مارتینلی شکست خوردند و حذف شدند.

با این حال، خیلی‌ها معتقدند پروژه فوتبال ژاپن همچنان موفق است. دایچی کامادا پس از حذف تیمش جمله معناداری گفت: "تا زمانی که فوتبال محبوب‌ترین ورزش ژاپن نشود، قهرمان جهان نخواهیم شد." جمله‌ای که نشان می‌دهد حتی پیشرفته‌ترین پروژه فوتبال آسیا هم هنوز راه درازی تا قله فوتبال دارد.

اکنون تنها امید آسیا، استرالیاست. تیمی که شاید ستاره‌های بزرگ ژاپن یا کره جنوبی را نداشته باشد، اما با نظم تاکتیکی، قدرت بدنی و شخصیت رقابتی خود توانسته به مرحله حذفی برسد و حالا برای ثبت نخستین پیروزی تاریخش در مراحل حذفی جام جهانی مقابل مصر قرار می‌گیرد.

بدترین نتایج را بدون شک تیم‌های عربی آسیا گرفتند و یکی پس از دیگری ناکام شدند. عربستان، با وجود سرمایه‌گذاری گسترده روی فوتبال و میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴، بدون حتی یک پیروزی از مرحله گروهی کنار رفت؛ ناکامی‌ای که خیلی زود به استعفای یاسر المسحل، رئیس فدراسیون فوتبال این کشور، منجر شد و دوباره این پرسش را مطرح کرد که آیا هزینه‌های سنگین در لیگ داخلی، به تنهایی برای ساختن یک تیم ملی قدرتمند کافی است؟

قطر، قهرمان آسیا، هم نتوانست انتظارات را برآورده کند. اگرچه این تیم نخستین امتیاز تاریخ خود در جام جهانی را با تساوی مقابل سوئیس به دست آورد، اما شکست‌های بعدی مقابل کانادا و بوسنی و هرزگوین نشان داد نسل طلایی این تیم به پایان راه نزدیک شده و پروژه‌ای تازه باید آغاز شود.

کره جنوبی یکی دیگر از ناامیدی‌های بزرگ جام بود. تیمی که با سون هیونگ مین و چندین لژیونر مطرح اروپایی پا به مسابقات گذاشته بود، با شکست غیرمنتظره مقابل آفریقای جنوبی حذف شد. اعتراض شدید هواداران در فرودگاه اینچئون و استعفای هونگ میونگ‌بو، سرمربی تیم، نشان داد تحمل این ناکامی برای فوتبال کره بسیار سنگین بوده است.

عراق که پس از ۴۰ سال به جام جهانی بازگشت هم تجربه‌ای تلخ را پشت سر گذاشت. سه شکست، دریافت ۱۲ گل و حذف بدون امتیاز، هرچند گراهام آرنولد تأکید کرد این حضور باید آغازی برای سرمایه‌گذاری جدی‌تر روی آکادمی‌ها، زیرساخت‌ها و فوتبال پایه باشد.

اردن با وجود حذف از مرحله گروهی، نمایش آبرومندانه‌ای داشت و در هر سه مسابقه موفق به گلزنی شد. جمال سلامی پس از پایان مسابقات تأکید کرد که برای رقابت با قدرت‌های بزرگ، داشتن یک لژیونر مثل موسی التعمری کافی نیست و فوتبال اردن به بازیکنان بیشتری در لیگ‌های معتبر اروپا نیاز دارد.

ازبکستان در نخستین حضور تاریخ خود در جام جهانی، خیلی زود با واقعیت این تورنمنت روبه‌رو شد. فابیو کاناوارو پس از حذف تیمش گفت: "جام جهانی بی‌رحم است." او تأکید کرد موفقیت در این سطح، تنها با سرمایه‌گذاری بلندمدت روی استعدادهای جوان و توسعه فوتبال پایه به دست می‌آید.

ایران شرایط متفاوتی را تجربه کرد. شاگردان امیر قلعه‌نویی با سه تساوی و بدون شکست از صعود بازماندند؛ تیمی که علاوه بر رقابت‌های داخل زمین، با مشکلات مربوط به ویزا، تغییر محل اردو و شرایط خاص سیاسی هم دست‌وپنجه نرم کرد. روزنامه الشرق الاوسط در تحلیل خود از شرایط ایران نوشت: با وجود حذف، استقبال هواداران از تیم ملی در تهران نشان داد بسیاری این ناکامی را بیشتر حاصل شرایط ویژه می‌دانند تا ضعف فنی.

آنچه از عملکرد نمایندگان آسیا در جام جهانی ۲۰۲۶ باقی می‌ماند، یک پیام روشن است؛ افزایش سهمیه‌ها به معنای کاهش فاصله با قدرت‌های بزرگ فوتبال نیست. ژاپن و استرالیا به لطف برنامه‌ریزی، نظم و تجربه بین‌المللی توانستند دوام بیاورند، اما سایر تیم‌ها نشان دادند که برای رقابت واقعی با برزیل، فرانسه، اسپانیا یا آرژانتین، تنها پول، امکانات یا حضور در جام جهانی کافی نیست.

شاید مهم‌ترین درس این جام برای فوتبال آسیا این باشد که موفقیت از لیگ‌های قدرتمند، آکادمی‌های استاندارد، حضور مستمر بازیکنان در فوتبال اروپا و یک برنامه بلندمدت آغاز می‌شود؛ مسیری که هنوز بخش بزرگی از قاره در ابتدای آن قرار دارد.