بعد از صیادمنش، دنبال استعداد ایرانی نمی‌گردند
۶۰ پدیده و 0 ایرانی: زنگ خطر گاردین برای فوتبال ایران!
به گزارش ورزش سه، گاردین در تازه‌ترین نسخه Next Generation یا «نسل آینده» خود که هر سال در این رسانه مشهور منتشر می‌شود، از ۶۰ استعداد متولد ۲۰۰۹ در فوتبال جهان رونمایی کرده؛ فهرستی که در آن بازیکنانی از کشورهای دور از انتظاری مثل کنگو، بوسنی، کانادا، جمهوری چک، گرجستان، جامائیکا، مجارستان، رژیم صهیونیستی(!)، آمریکا و حتی چین دیده می‌شود اما برای نخستین بار در سال‌های اخیر هیچ بازیکن ایرانی در میان انتخاب‌های این رسانه معتبر انگلیسی حضور ندارد.
یک فهرست ۶۰ نفره در فوتبال جهان شاید در نگاه اول فقط یک مجموعه از نام‌های نوجوان و آینده‌دار باشد، اما وقتی پای «Next Generation» گاردین وسط باشد، داستان کمی متفاوت است. این پروژه سال‌هاست یکی از شناخته‌شده‌ترین پروژه‌های استعدادیابی رسانه‌ای فوتبال جهان است. گاردین هر سال گروهی از بازیکنان نوجوان را که از نگاه خبرنگاران و کارشناسانش ظرفیت تبدیل شدن به ستاره‌های بزرگ فوتبال را دارند معرفی می‌کند و حتی در سال‌های بعد سراغ نسل‌های قبلی می‌رود تا ببیند پیش‌بینی‌هایش تا چه اندازه درست از آب درآمده است. فهرست ۲۰۲۶ نیز به بازیکنان متولد سال ۲۰۰۹ اختصاص دارد.
از کنگو و جامائیکا تا چین؛ ایران اما غایب است
آنچه فهرست امسال را برای فوتبال ایران مهم‌تر می‌کند، فقط غیبت یک نام نیست بلکه تنوع جغرافیایی این فهرست است. در میان ۶۰ بازیکن انتخاب شده، بازیکنان جوان از کشورهایی دیده می‌شوند که شاید حضورشان در چنین فهرستی برای مخاطب ایرانی چندان قابل پیش‌بینی نباشد؛ از کنگو و بوسنی و گرجستان گرفته تا کانادا، جمهوری چک، جامائیکا، مجارستان، چین و آمریکا. این یعنی شبکه استعدادیابی گاردین صرفا روی آکادمی‌های غول‌های اروپایی متمرکز نیست و همچنان تلاش می‌کند استعدادهایی را از نقاط مختلف جهان پیدا کند؛ همان فلسفه‌ای که باعث شده «Next Generation» به مرور به یک آرشیو جالب برای بررسی مسیر رشد استعدادهای فوتبال تبدیل شود اما در این جغرافیای متنوع، نام ایران جایی ندارد.
چهار سال؛ چهار ایرانی
این اتفاق وقتی معنادارتر می‌شود که به چند سال قبل برگردیم. ایران در گذشته نه تنها در این فهرست دیده می‌شد، بلکه برای مدتی تقریبا هر سال یک استعداد ایرانی در میان انتخاب‌های گاردین داشت.
در سال ۲۰۱۵ نام رضا شکاری، هافبک جوان آن زمان ذوب‌آهن در میان ۵۰ استعداد برتر متولد ۱۹۹۸ قرار گرفت. گاردین آن زمان از او به عنوان «یحیی توره» فوتبال ایران و بازیکنی با توانایی‌های هجومی و جانشینی بالقوه برای جواد نکونام یاد کرده بود. شکاری با پیوستن به روبین کازان مسیر لژیونر شدن خود را آغاز کرد اما پس از تنها دو فصل حضور در این تیم به ایران برگشت و پس از آن به ترتیب به تراکتور، گل‌گهر، سپاهان و پرسپولیس پیوست. او در نقل و انتقالات تابستانی امسال راهی پیکان شد تا پیش‌بینی گاردین درباره آینده درخشان شکاری محقق نشود.
یک سال بعد و در سال ۲۰۱۶ نوبت به محمد سلطانی‌مهر رسید. هافبک جوان سایپا که در ۱۷ سالگی وارد تیم بزرگسالان شده بود و یک استعداد درخشان به نظر می‌رسید، در فهرست ۶۰ نفره گاردین قرار گرفت و حتی در گزارش آن زمان، این هافبک فعلی استقلال خوزستان که به دلیل انتخاب‌های اشتباه متعدد و البته مصدومیت نتوانست به روند درخشان خود ادامه بدهد، با جواد نکونام هم مقایسه شده بود.
در ۲۰۱۷، گاردین محمد شریفی را در فهرست خود قرار داد؛ هافبک جوان استقلال خوزستان که در آن زمان یکی از استعدادهای مورد توجه فوتبال ایران محسوب می‌شد و حتی به پرسپولیس هم پیوست اما مسیر فوتبالی او هم مثل سلطانی‌مهر موفقیت‌آمیز پیش نرفت.
در ۲۰۱۸ اما از جذاب‌ترین نام‌ها وارد فهرست شد: الهیار صیادمنش.
گاردین درباره مهاجم جوان آن سال‌های استقلال که در جام جهانی زیر ۱۷ سال ۲۰۱۷ درخشیده بود، نوشت که گل او مقابل گینه بخشی از ویژگی‌های فنی‌اش را نشان داده و او را به عنوان یکی از استعدادهای آینده‌دار فوتبال آسیا و جهان معرفی کرد. صیادمنش بعدها به فنرباغچه و هالی سیتی رفت و مسیر اروپایی خود را پیش برد. او در این فصل در لهستان برای لخ پوزنان بازی می‌کند و عملکرد درخشانی هم داشته است.
به این ترتیب فوتبال ایران در حد فاصل سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ و در چهار دوره متوالی، چهار بازیکن در پروژه جهانی گاردین داشت اما در ادامه این چراغ آرام آرام خاموش شد.
در بررسی آرشیو فهرست‌های ۲۰۱۹، ۲۰۲۰، ۲۰۲۱، ۲۰۲۲، ۲۰۲۳، ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و حالا ۲۰۲۶، نامی از بازیکن ایرانی در فهرست جهانی Next Generation گاردین دیده نمی‌شود. خود گاردین نیز همچنان این پروژه را به شکل سالانه ادامه داده و از ۲۰۱۴ تاکنون نسل‌های مختلف استعدادهای جهان را زیر نظر داشته است.
این البته به معنای آن نیست که هیچ استعداد ایرانی در این سال‌ها وجود نداشته یا گاردین الزاما بهترین استعدادهای هر کشور را انتخاب می‌کند. خود گاردین در بررسی نسل‌های قبلی تاکید کرده که پیش‌بینی مسیر حرفه‌ای بازیکنان نوجوان کار بسیار دشواری است و همه کسانی که در این فهرست‌ها قرار می‌گیرند، الزاما به ستاره‌های بزرگ تبدیل نمی‌شوند.
اما یک سوال مهم همچنان باقی می‌ماند: چرا کشوری که زمانی چهار سال پشت سر هم در این ویترین جهانی نماینده داشت، حالا هشت سال است سهمی از آن ندارد؟
Next Generation قرار نیست کارنامه فوتبال پایه یک کشور را بررسی کند اما وقتی رسانه‌ای با شبکه‌ای از خبرنگاران و کارشناسان فوتبال در سراسر دنیا، از کنگو و جامائیکا تا چین و گرجستان استعداد پیدا می‌کند و ایران بعد از سال‌ها حضور متوالی، چند سالی می‌شود که دیگر حتی یک نماینده در میان جوانان آینده‌دار جهان ندارد، نمی‌شود آن را صرفا یک اتفاق آماری دانست.
چهار بازیکن ایرانی که زمانی در این فهرست قرار گرفتند، مسیرهای متفاوتی را طی کردند؛ برخی به فوتبال اروپا رسیدند و برخی در مسیر حرفه‌ای‌شان آن‌طور که پیش‌بینی می‌شد پیش نرفتند اما نکته بزرگ‌تر این است که بعد از نسل صیادمنش، فوتبال ایران دیگر نتوانسته یک استعداد نوجوان را با همان میزان دیده‌شدن در سطح بین‌المللی به رسانه‌ای معتبر مثل گاردین معرفی کند. در این شرایط شاید سوال صحیح برای فوتبال ایران این باشد: چرا دیگر بازیکن جوان سطح بالایی نداریم که گاردین بتواند پیدایش کند؟
پیکان
تیم ملی جوانان ایران
استقلال خوزستان
رضا شکاری
الهیار صیادمنش
محمد شریفی
محمد سلطانی مهر
لخ پوزنان
لیگ برتر لهستان
فوتبال