تیری آنری، کیلیان امباپه، زلاتان ابراهیموویچ و ظهور نقل‌قول‌های جعلی در فوتبال
چرا در فوتبال نباید به دام فیک‌نیوز افتاد؟
به گزارش ورزش سه، در اوج جنجالی که پس از ترک اردوی تیم ملی پرتغال از سوی کریستیانو رونالدو به وجود آمد، یکی از هم‌تیمی‌های سابق او آتش این اختلاف را شعله‌ورتر کرد.
مانیش، هافبک سابق چلسی و تیم ملی پرتغال، در واکنش به بیانیه انتقادی رونالدو علیه ژرژ ژسوس، سرمربی تیم ملی، گفته بود کشورش «گرفتار بازیکنی شده که نمی‌خواهد هیچ ستاره دیگری جز خودش وجود داشته باشد.»
این اظهارنظر بسیار تند و کوبنده بود. هیچ‌کس نمی‌دانست این نقل‌قول از کجا آمده، اما با سرعتی باورنکردنی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و حتی چندین رسانه خبری نیز آن را بازتاب دادند.
متأسفانه تمام ماجرا ساختگی بود. مانیش هرگز چنین چیزی نگفته بود و ناچار شد در حساب اینستاگرام خود رسماً آن را تکذیب کند و از هواداران بخواهد در آینده مراقب باشند.
این مشکل منحصر به یک اتفاق نیست. دست‌کم یک نسل است که نقل‌قول‌های ساختگی به گفتمان سیاسی نفوذ کرده‌اند. در فوتبال نیز پدیده تازه‌ای نیستند، اما هرگز تعدادشان تا این اندازه زیاد نبوده و هیچ‌وقت تا این حد تأثیرگذار نبوده‌اند.
در جریان جام جهانی، یورگن کلوپ به یکی از چهره‌های برجسته مخالف وقفه‌های آب‌رسانی به بازیکنان تبدیل شد. او ظاهراً گفته بود فوتبال «گروگان مدیرانی شده که در دفترهای مجهز به تهویه مطبوع نشسته‌اند» و این وقفه‌ها را «قفسی طلایی که برای حامیان مالی ساخته شده» توصیف کرده بود.
این اظهارات همه‌جا منتشر شدند. بازیکنان سابق آن‌ها را به اشتراک گذاشتند و دست‌کم یکی از روزنامه‌های سراسری فرانسه نیز آن‌ها را منتشر کرد و مدعی شد کلوپ این حرف‌ها را در گفت‌وگو با شبکه آلمانی ARD زده است.
اما کلوپ در طول جام جهانی به‌صورت انحصاری با شبکه ماگنتا تی‌وی همکاری می‌کرد و اصلاً با ARD گفت‌وگویی نداشت.
البته این واقعیت مانع وایرال شدن نقل‌قول نشد. بسیاری از کلوپ به خاطر انتقاد تندی که ظاهراً از ابتکار جیانی اینفانتینو کرده بود، تمجید کردند.
تابستانی طولانی و پر از اتفاق پشت سر گذاشته شد. کوین دی‌بروینه هرگز درباره انزو فرناندز، خرید جدید منچسترسیتی، نگفته بود که «او حتی به گرد پای من هم نمی‌رسد». روبرتو دزربی، سرمربی تاتنهام، هیچ‌وقت علناً درباره احتمال جذب میسون گرینوود حرفی نزده بود. تیری آنری هم پس از صدور رأی کمیسیون مستقل درباره تخلفات مالی منچسترسیتی، خواستار مجازاتی سنگین‌تر از کسر امتیاز برای این باشگاه نشده بود.
اخیراً نیز توضیحی درباره اینکه چرا اینسلی میتلند-نایلز پیش از دیدار اورتون مقابل چلسی در حمایت از مبارزه با نژادپرستی زانو نزده بود، به‌اشتباه به او نسبت داده شد. نیازی به گفتن نیست که میتلند-نایلز تاکنون هیچ اظهارنظر عمومی در این زمینه نداشته است.
برخی از این جعل‌ها بی‌ضرر هستند، اما در موارد دیگر می‌توانند آسیب جدی به اعتبار افراد وارد کنند یا شخصی را که ظاهراً گوینده آن حرف‌هاست، در معرض موجی از توهین و آزار اینترنتی قرار دهند.
آنری نیز مانند مانیش مجبور شد از حساب فیسبوک خود برای تکذیب یک نقل‌قول جعلی استفاده کند.
ساختن نقل‌قول‌های جعلی می‌تواند کسب‌وکاری پرسود باشد. پلتفرم‌های مختلف شبکه‌های اجتماعی به شیوه‌های متفاوتی به تعامل کاربران پاداش می‌دهند، اما جلب توجه تقریباً همیشه می‌تواند درآمدزا باشد.
رایج‌ترین روش انجام این کار نسبتاً ساده است.
شبکه اجتماعی ایکس هر روز منبع انتشار نقل‌قول‌های جعلی است و حساب‌هایی که در این پلتفرم فعالیت می‌کنند، معمولاً از یک فرمول مشخص پیروی می‌کنند.
یک حساب دارای نشان تأیید، نقل‌قولی را منتشر می‌کند که معمولاً روی تصویری ثابت از فرد موردنظر قرار گرفته است. برای مثال، می‌توان به نمونه‌ای اشاره کرد که در آن زلاتان ابراهیموویچ ظاهراً درباره کیفیت عملکرد لامین یامال در لیگ قهرمانان این هفته صحبت می‌کند.
پس از آن، نقل‌قول‌ها توسط حساب‌های تجمیع‌کننده اخبار بازنشر می‌شوند؛ حساب‌هایی که اساساً برای بازتاب دادن اخبار فوری فعالیت می‌کنند. به این ترتیب، «منابع» ساختگی یکی پس از دیگری روی هم انباشته می‌شوند و مجموعه‌ای از ارجاعات ظاهراً معتبر شکل می‌گیرد که آن‌قدر گسترده است که کمتر کسی به فکر زیر سؤال بردن یا بررسی صحت آن می‌افتد.
در نهایت، واقعیت روشن و اطلاعات اصلاح می‌شوند. نقل‌قول‌ها بی‌سروصدا ناپدید می‌شوند.
مشکل اینجاست که معمولاً افراد بسیار کمتری اصلاحیه را می‌بینند یا به آن اهمیت می‌دهند. بنابراین، برای بسیاری از مخاطبان، آن نقل‌قول جعلی همچنان یک حقیقت باقی می‌ماند.
یکی از کارکنان یک آژانس بزرگ ورزشی به اتلتیک می‌گوید مقابله با نقل‌قول‌های جعلی همیشه ارزش دردسرش را ندارد:
تا حالا هیچ اتفاق واقعاً منفی‌ای برای ما رخ نداده است. چنین چیزهایی اتفاق می‌افتند و مردم ناراحت می‌شوند. اما اگر بخواهید چیزی را مهار کنید که خیلی زود خودبه‌خود فراموش می‌شود، ممکن است خودتان را دیوانه کنید و زمان زیادی را هدر بدهید. البته اگر موضوع قابلیت پیگیری حقوقی داشته باشد، قضیه فرق می‌کند؛ اما ما هنوز با چنین موردی مواجه نشده‌ایم.
چرا این روش اساساً جواب می‌دهد؟ و چرا روزبه‌روز فراگیرتر می‌شود؟
ایکس اکنون تیک آبی یا نشان تائید اعتبار حساب‌ها را می‌فروشد؛ نشان‌هایی که به حساب‌ها ظاهری معتبر می‌بخشند.
ابزارهای ترجمه خودکار نیز باعث شده‌اند توییت‌های بیشتری به زبان مادری کاربران در دسترس قرار بگیرند. استفاده از نرم‌افزارهای ترجمه همچنین می‌تواند نشانه‌هایی را که ساختگی بودن یک نقل‌قول را آشکار می‌کنند، پنهان کند.
برای مثال، از آنجا که اظهارات منتسب به کلوپ درباره «قفس طلایی ساخته‌شده برای حامیان مالی» هرگز به زبان آلمانی منتشر نشده بود، می‌شد ناهماهنگی و تصنعی بودن عبارت‌بندی آن را نادیده گرفت.
هوش مصنوعی نیز روزبه‌روز قدرتمندتر می‌شود. وقتی این نقل‌قول‌ها با ابزارهای تشخیص محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی بررسی می‌شوند، اغلب مشخص می‌شود که با کمک هوش مصنوعی ساخته شده‌اند. بااین‌حال، تقلید از لحن و شیوه بیان افراد آن‌قدر باورپذیرتر شده که افراد بیشتری را متقاعد می‌کند نقل‌قول‌ها واقعی هستند.
اما ماجرا ابعاد دیگری هم دارد.
جو سایرز، مدیر بخش تحلیل داده‌های ورزشی در گروه سیگنیفای، شرکتی که در زمینه محافظت از اعتبار افراد و سازمان‌ها در فضای اینترنت تخصص دارد، به اتلتیک می‌گوید:
«اینکه چرا مردم با چنین محتواهایی تعامل می‌کنند یا چرا نقل‌قول‌های جعلی را باور می‌کنند، پرسشی چندلایه است.
اغلب نوعی تلاش برای افزایش مصنوعی تعامل وجود دارد که احتمالاً ربات‌ها نیز در آن نقش دارند. این مرحله اول است.
سپس کاربرانی وارد ماجرا می‌شوند که واقعاً این نقل‌قول‌ها را باور می‌کنند. آن‌ها مرحله بعدی گسترش محتوا را رقم می‌زنند. تعداد این کاربران معمولاً نسبتاً کم است، اما نقش آن‌ها در تأیید ظاهری پست‌ها باعث می‌شود محتوا بیشتر و بیشتر منتشر شود.
گروه دیگری هم وجود دارد که تنها به دنبال تأیید عقیده خود هستند. برای مثال، شما از بازیکن خاصی خوشتان نمی‌آید و نقل‌قولی از یک کارشناس می‌بینید که از آن بازیکن انتقاد کرده است؛ بنابراین آن را به اشتراک می‌گذارید.
نیاز به اینکه ثابت کنیم حق با ماست، به‌ویژه در بحث‌های فوتبالی، بسیار قدرتمند است. همین نیاز باعث می‌شود افراد بدون توجه به نشانه‌های هشداردهنده آشکار، مسیر مشخصی را دنبال کنند.»
همین نکته آخر از همه جذاب‌تر است.
مارکوس مارشال، مدیر بخش موفقیت مشتریان و کارکنان در آژانس بازاریابی دیجیتال RANE، به اتلتیک می‌گوید:
«فوتبال بستر بسیار مناسبی برای رشد نقل‌قول‌های جعلی است، زیرا هواداری از یک باشگاه ارتباط بسیار نزدیکی با هویت افراد دارد.
نقل‌قولی که تیم شما را تحسین کند یا رقیبتان را به تمسخر بگیرد، حتی پیش از آنکه به واقعی بودنش فکر کنید، می‌تواند برایتان لذت‌بخش باشد.
وسوسه این است که پیش از پرسیدن سؤال “آیا او واقعاً چنین حرفی زده؟”، از خودتان بپرسید “آیا این حرف نظر من را ثابت می‌کند؟”»
برای مثال، اوایل همین ماه، وینیسیوس جونیور در جریان پیروزی یک بر صفر رئال مادرید مقابل ویارئال، به دلیل کشیدن موهای ناتان سالیبا اخراج شد.
همان شب، حسابی دارای تیک آبی، نقل‌قول‌هایی جعلی از کیلیان امباپه منتشر کرد که ظاهراً واکنش او به این اتفاق پس از مسابقه بود:
«وینی بازیکن فوق‌العاده‌ای است و من می‌خواهم او در زمین کنارم باشد و به ما برای پیروزی در مسابقات و کسب جام‌ها کمک کند.
اما لازم است روی فوتبال تمرکز کند و از قرار گرفتن در چنین موقعیت‌هایی دور بماند. هم‌تیمی بودن یعنی حمایت کردن از او، اما به این معنا نیست که وقتی اشتباه می‌کند، وانمود کنیم حق با اوست.»
از آنجا که یکی از انتقادهای رایج علیه وینیسیوس جونیور به رفتارهای احساسی او مربوط می‌شود، شنیدن نگرانی‌هایی مشابه از زبان امباپه می‌تواند طعمه‌ای بسیار وسوسه‌کننده باشد.
بااین‌حال، مارشال هشدار می‌دهد:
«من در احمق دانستن همه کسانی که فریب چنین چیزهایی را می‌خورند، احتیاط می‌کنم.
پرسش مفیدتر این است که وقتی یک ادعا چیزی را در اختیارمان قرار می‌دهد که خواهانش هستیم، چه اتفاقی برای قدرت قضاوت ما می‌افتد؛ چیزی مانند تأیید شدن عقیده‌مان، سرگرم شدن یا احساس تعلق داشتن.
اشتراک‌گذاری محتوا اغلب همان‌قدر که به باور داشتن مربوط می‌شود، به احساس تعلق نیز ارتباط دارد.
مردم از محتوای فوتبالی برای نشان دادن وفاداری، سرگرم کردن دوستانشان و مشارکت در رقابت‌های هواداری استفاده می‌کنند.
یک نقل‌قول جعلی حتی زمانی که اعتبارش محل تردید است، می‌تواند همین کارکردهای اجتماعی را داشته باشد.»
عامل دیگری نیز وجود دارد: زمان.
مارشال توضیح می‌دهد:
«یک نفر می‌تواند ظرف چند ثانیه جمله‌ای اختراع کند. اما بررسی اینکه آیا آن جمله واقعاً در یک نشست خبری، مصاحبه یا برنامه تلویزیونی مطرح شده، به تلاش نیاز دارد.
در همین حال، کسی که آن را به اشتراک می‌گذارد، بلافاصله پاداش خود را دریافت می‌کند؛ واکنش دیگران یا شکل گرفتن یک بحث داغ.»
تا عصر یکشنبه، توییتی که حاوی نقل‌قول‌های جعلی امباپه بود، نزدیک به ۶۰۰ هزار بار دیده شده بود.
همان حساب، ۲۴ ساعت بعد همین ترفند را تکرار کرد؛ هرچند این بار به شکلی کم‌خطرتر.
پس از پیروزی سه بر صفر منچسترسیتی مقابل لیورپول در آنفیلد، مسابقه‌ای که اخراج رایان گراونبرخ نقطه عطف آن بود، این حساب نقل‌قول‌هایی ساختگی از جیمی کرگر منتشر کرد که در آن ظاهراً با عصبانیت از سطح داوری انتقاد می‌کرد.
در این پست آمده بود:
«لیگ برتر خودش را بهترین لیگ جهان معرفی می‌کند، اما تصمیم‌هایی مانند این باعث می‌شوند همه به‌جای فوتبال درباره داور صحبت کنند.»
کرگر هرگز چنین حرفی نزده بود، اما این توییت نزدیک به ۱۰۰ هزار بار دیده شد و بیشتر پاسخ‌دهندگان از او به خاطر صراحت لهجه‌اش تمجید کردند.
البته این واکنش قابل درک بود، زیرا چنین دیدگاهی درباره داوران لیگ برتر میان بسیاری از هواداران رواج دارد.
این اتفاق پس از هر مسابقه مهم لیگ برتر رخ می‌دهد.
کرگر یکی از اهداف همیشگی است، اما گری نویل، میکا ریچاردز، تیری آنری و تقریباً هر بازیکن یا مربی سابقی که در رسانه‌ها فعالیت می‌کند نیز هدف چنین جعل‌هایی قرار می‌گیرند.
سابقه انتشار پست در بسیاری از این حساب‌ها حتی به زمان جام جهانی بازمی‌گردد؛ مدت‌زمانی نسبتاً طولانی برای حساب‌هایی که با توجه به اقداماتی که می‌توانست علیه آن‌ها انجام شود، همچنان به فعالیت خود ادامه داده‌اند.
برخی از این حساب‌ها در بخش معرفی پروفایل خود اشاره می‌کنند که محتوایشان ساختگی است، اما این توضیح به شکلی نیست که کاربران هنگام مشاهده پست در صفحه اصلی خود متوجه آن شوند.
مشخص نیست آیا چنین توضیحی می‌تواند نوعی مصونیت برای این حساب‌ها ایجاد کند یا نه.
شبکه اجتماعی ایکس به درخواست اتلتیک برای اظهارنظر پاسخی نداد.
شاید در اینجا پای مسائل سیاسی یا اجتماعی در میان نباشد، اما رواج نقل‌قول‌های جعلی در ورزش همچنان نشان‌دهنده دخالتی نگران‌کننده در اعتبار و وجهه افراد و دستکاری آن است؛ روندی که به نظر می‌رسد در آینده فقط بدتر خواهد شد.
