کد خبر: YXMMA زمان: 12:58 1398/01/01   بازدید: 245

زندگی و مرگ دلخراش جهان پهلوان سنا

به بهانه‌ی تولد یکی از برترین رانندگان تاریخ "آیرتون سنا"

هنگامی که پسر بچه ای با ماشین پلاستیکی اسباب بازی خود درحال بازی است؛ بی اختیار نام"میکائیل شوماخر" را بر سر زبان می آورد و آرزو می کند روزی مثل او پشت فرمان اسب سرخ رنگ فراری بنشیند.

"میکائیل شوماخر"؛ بله این نامی است که تمامی اقشارجامعه به خوبی به گوششان رسیده است و از وی به عنوان"الهه دست فرمان"یاد می کنند. امّا اگر از کارشناسان و بسیاری از نویسندگان و رانندگان معتبر اتومبیلرانی سوالی تحت پیرامون اینکه چه کسی بهترین راننده تاریخ است بپرسید، به شما خواهند گفت: "آیرتون سناداسیلوا" آقای پل پزیشن ، جذاب، اعجوبـه، خروج از هرپین، شبح سبز، قهرمان همه مردم جهان و پسر نابغه سرزمین قهوه ها. بله شاید تعجب کنید، باورش برای شما سخت است امّا حقیقت این است. کافیست فیلم های مسابقات او را روزی ببینید تا شما نیز هم عقیده شوید.


● "آیرتون سنا"


"آیرتون سنا داسیلوا" در تاریخ ۲۱مارس ۱۹۶۰(۱فروردین سال۱۳۳۹)در خانواده ثروتمندی در سائوپائولو پایتخت کشور برزیل به دنیا آمد. حدودا" چهارساله بود که برای اولین بار پشت فرمان اتومبیل مرسدس بنز پدرش نشست. استعداد و نبوغ خارق العاده "آیرتون"، پدر را متقاعد ساخت تا خیلی سریع وی را با پیست ها آشنا سازد. در سن ۸سالگی با رشته"کارتینگ"آشنا شد و از آنجایی که نسبت به هم سن و سال های خود بهترین زمان ها رادر پیست ها کسب می کرد، دیری نپاید که راهی مسابقات "فرمولا فورد"،"۱۶۰۰"و"۲۰۰۰"و به طبع" فرمولا۳" شد.امّا این چیزی نبود که راننده باتکنیک و نترس برازلیا را ارضاء کند. هدف او فقط f۱ بود، بله "فرمولاوان" یعنی بالاترین و سریع ترین، جذابترین و معتبرترین مسابقات اتومبیلرانی در این کره خاکی. "آیرتون"درابتدای ورود خود به این عرصه مهیج و پرخطر((formulla ۱ چندسالی را به عنوان راننده ی آزمایشگر درتیم های مختلفی انجام وظیفه کرد و بالاخره درسال ۱۹۸۴ با ثیم"تولمن"رسما" وارد مسابقات فرمولاوان شد. درخشش در همان فصل اول موجبات رفتن به تیم بزرگ "لوتوس" ر برای او فراهم آورد. نتیجه حاصل شده از سه فصل حضور پرشور در این تیم، کسب ۱۶پل پزیشن و قهرمانی ۶گراندپری بود. امّا اوج شکوفایی و هنر این راننده بی پروا، شش سال حضور درتیم بزرگ "مکلارن-فورد" که طی آن ۳۵قهرمانی گراندپری و سه قهرمانی جهان را درسال های۸۹، ۹۰، ۹۱ بدست آورد. سال هایی که درطی جدال بافوق ستاره ای بنام "آلن پروست" زیباترین و با شکوه ترین دوران رقابت در فرمولاوان محسوب می شد. پس ازاین سال ها درفصل۹۴ به تیم"ویلیامز-رنو"پیوست. فصلی که به فصل خزان این راننده دوست داشتنی مبدل شد. 

 

● پرده آخر زندگی "سنا"


"ویلیامز- رنو" تیمی بود که وی با تمامی افتخارات و حمایت هایی که از او درتیم "مکلارن" می شد به آن پیوست. تیمی که با مدیریت مرد پرادعا و بی رحمی بنام"فرانک ویلیامز" در اوج حرفه ای گری و خودخواهی هدایت می شد. خودخواهی ها درهمان ابتدای فصل سبب تنش میان "گالیستئو" نامزد"سنا" و"فرانک ویلیامز" شد، درنتیجه تهدیدهایی ازسوی او به "سنا" صورت گرفت که با کنار رفتن"سنا" در دوگراندپری اول فصل(برزیل وژاپن) اوج تنش و فشارهای روانی را برای وی به همراه داشت."سنا" در گراندپری برزیل به دلیل وضعیت نامطلوب آیرودینامیکی و مشکلات اکسل عقب که مختص این تیم درآن زمان بود، در ویراژ اسپین زد و در گراندپری "پاسفیک" واقع در ژاپن به خاطر برخورد با "میکا هاکینن" قهرمان سال های بعد (۹۸و۹۹) از دور خارج شده بود. بعدازاین دو مسابقه، نوبت گراندپری"ایمولا" واقع درکشور ایتالیا بود که درواقع اولین نبرد اروپایی فصل۹۴ تیم ها و رانندگان به حساب می آمد. سه روز نبرد طاقت فرسایی که درطی آن سه حادثه عجیب و باور نکردنی رخ داد. 


"سنا" در تمرینات روز جمعه با اتومبیل"fw۱۶ ویلیامز" ۲۲دور رانندگی کرد و دربعد از ظهر همان روز که دور اول تعیین خط به انجام می رسید توانست سریعترین زمان طی یک دور پیست را نصیب خود کند که در همین حین "روبترباریچلو" راننده تیم"جردن" به علت ازدست دادن کنترل اتومبیلش در شیکین "باسا" با سرعت ۲۳۰کیلومتر برساعت محکم به باریرهای کنار پیست برخورد کرد و به هوا پرتاب شد."سنا" بادیدن این صحنه ترسناک بلافاصله گریه کنان به مرکز اوژانس پیست رفت که خوشبختانه خبر خوش سالم بودن"باریچلو" کمی از نگرانی های او کاست امّاخود "باریچلو" بعدها گفت: هرگز تا آن روز "آیرتون" را اینگونه نگران ندیده بودم. بعد از تأخیر در دور تعیین خط "سنا" با مهارتی مثال زدنی بار دیگر سریعترین دور را به انجام رسانید. نکته عجیب درپایان آن روز؛ عدم توجه"آیرتون" به سوالات خبرنگاران و گزارشگران رسمیfia بود، بطوری که مصاحبه مطبوعاتی خود را کنسل کرد و بلافاصله به هتل اقامت خود بازگشت. 

 


بعدازظهر روز شنبه دور دوم زمان گیری رده‌بندی تعیین خط بود که راننده جوان اتریشی "رولاندراتزن برگر" در ویراژ "ویلنوف" کنترل اتومبیل خودرا باسرعت ۳۲۰کیلومتر برساعت ازدست داد و مثل یک گلوله محکم به دیواره بتونی کنارپیست برخورد کرد. متأسفانه"راتزن برگر"دراثر این حادثه هولناک به شدت از تاحیه سروگردن آسیب دید و جان خود را ازدست داد ."سنا"بعدازمشاهده این صحنه دلخراش دراقدامی عجیب بایکی از اتومبیل های ایمنی پیست به طرف محل حادثه حرکت کرد که بلافاصله برای انجام این کارش مورد بازخواست قرار گرفت. سپس به سمت ساختمان اورژانس پیست رفت و درآنجا خبر مرگ "راتزن برگر" را ازپرفسور "سیدواتکینز" پزشک رسمی فرمولاوان "شخصا" دریافت کرد.


درکنار"سنا"یکی از گزارشگران رسمیfia بنام"مارتین وتیاکر"قرار داشت. وی که شاهد صحبت های "سنا" باپرفسور "واتنکینز"بود، بلافاصله به سمت "سنا"رفت و از او سوالاتی را پیرامون حادثه پرسید که تنها با نگاهی پراز ترس ونگرانی روبروشد؛ نگاهی که درتمام طول هفته در چهره او نمایان بود.


"سنا" به خاطر وضعیت بسیار بد روحی و با توجه به کسب پل پزیشن، به جای حضور دوباره درزمان گیری های رده‌بندی دوم در گاراژ تیم ماندگار شد.


بعدها "فرانک ویلیامز"و"گالیستئو" نیز بارها وضعیت نامطلوب روحی"سنا" را تأیید کردند. حتی"گالیستئو" نیز روزی عنوان کرد که"آیرتون" هرگز نمی خواسته در مسابقه روز یکشنبه حضور یابد و تنها به خاطر مسائل حرفه ای حاضر به انجام مسابقه شد. 


صبح روز یکشنبه یا همان روز برگزاری گراندپری فرا رسید. حدودا یازده ساله بودم که از طریق تلویزیون به تماشای جدال۲۰ راننده برترجهان نشستم. قبل ازشروع مسابقه شبکهRTL آلمان (قدیمی ترین شبکه پخش کننده مسابقات فرمولاوان) و TF۱ فرانسه ازداخل کابین اتومبیل "سنا" طی یک دور پیست فیلم برداری کردند. دراین میان "آلن پروست" راننده بازنشسته و قهرمان ۴دوره فرمول یک جهان که در جمع گزارشگران شبکه TF۱ قرارداشت، با"سنا" هم تیمی سابق خود که تاآن زمان دشمن او نیز محسوب می شد، گفتگوی گرمی صورت داد. "سنا" نیز با "نیکی لائودا" قهرمان سابق اتریشی و مفسر حال حاضر شبکهRTL در مورد افزایش نقش راننده ها در پیشرفت ایمنی در فرمولاوان صحبت کرد ."سنا" همچنین دراتاق "بریفنیگ" (جایی که راننده ها قبل ازشروع هر مسابقه توجیه می شوند) عنوان کرده بود که اتومبیل ایمنی در دور فرم گیری و هنگام ورود ضروری به پیست آنقدرسریع حرکت نمی کند که لاستیک ها به دمای مطلوب برسند. این بحث داغ تأثیرزیادی برروحیه رانندگان قبل از شروع مسابقه داشت بطوریکه "میکائیل شوماخر" راننده تیم "بنتون" که درکنار"سنا" قرارداشت، با حالتی تکبرآمیز آنجارا ترک تامخالفت خود را درمورد این صحبت ها به وضوح نشان دهد. ساعت۱۳:۳۰ روزیکشنبه به وقت محلی (ساعت۱۶به وقت تهران) را نشان می داد که رانندگان درحال آماده شدن برای استارت مسابقه بودند. شبکهRTL درحالیکه درون گاراژ "ویلیامز" را نشان می داد، صحنه عجیبی خبرنگاران را میخکوب خود کرده بود. درآن صحنه "آیرتون سنا" با حالتی پریشان و پر از اضطراب چند بار به دور اتومبیل خود برگشت. "جیمی بریتو"خبرنگار برزیلی نیزکه در آنجا حضور داشت، از"سنا" پرسید: چرا این کار رو انجام دادی؟ "سنا" نیز درجواب "بریتو" بازرسی اتومبیلش رابهانه کرد. حرکت عجیب دیگر اوتاقبل ازمسابقه؛ خارج نشدن وی از درون کابین اتومبیلش بود. کاری که معمولا تمامی رانندگان خلاف آن را انجام می دهند. 

 

ساعت۱۴ استارت گراندپری ایمولا واقع درکشورایتالیا زده شد."سنا" بایک استارت فوق العاده براحتی درهمان مکان اول، ویراژ"تومبرلو" را طی کرد. درپشت سراو "میکائیل شوماخر" قرار داشت که به خاطر سنگینی نسبی اتومبیلش که ناشی از پر بودن باک بنزین بود، فاصله ای زیاد ایجاد شده بود. دراین میان اتومبیل "لوتوس" به رانندگی "پدرولامی" به اتومبیل تیم"بنتون"به رانندگی "جی جی لهتو" که در خط استارت موتورش خاموش شده بود، به شدت برخورد کرد. درنتیجه ی این برخورد، قطعات اتومبیل ها بر روی پیست مسابقه پخش شد و حتی یکی از چرخ های اتومبیل"لوتوس" به هوا پرتاب شد و به سمت تماشاگران رفت که موجب آسیب دیدن ۴نفر گردید. بعد از این حادثه اتومبیل ایمنی برای ۱۲دقیقه وارد پیست شد. درساعت ۱۴:۱۵"سام میشل" جوان و تازه کار(مدیرفنی و مهندس بخش شاسی تیم ویلیامز) ازطریق رادیو، خروج اتومبیل ایمنی را از پیست به"سنا" اعلام نمود. این آخرین تماس تیم "ویلیامز"با او بود. 


استارت دوباره مسابقه گراندپری ایمولا درساعت۱۴:۱۷ زده شد و "سنا" مطابق معمول بهترین شروع را نسبت به دیگر رانندگان داشت امّا در هنگام خارج شدن ازویراژ "تومبرلو" باسرعت۳۰۷ کیلومتر برساعت به طرز نامعلومی از مسیر منحرف شد و محکم به دیواره بتونی کناره پیست برخورد کرد. شدت برخورد به قدری هولناک بود که"دیویدباتن" گزارشگر و مفسر معروف آن روزهای فرمولاوان(عموی جنسن باتن راننده تیم هوندا) بادیدن آن صحنه بی اختیار گریست. قسمت راست اتومبیل "fw۱۶ ویلیامز" که به علت کوبیده شدن به دیواره تمامی سنگینی برخورد را به خود جذب کرده بود کاملا" متلاشی شد. این درحالی بود که "سنا" تا قبل از برخورد توانسته بود در۶/۰ ثانیه سرعت اتومبیل را به ۲۰۳ کیلومتر برساعت کاهش دهد. سالم ماندن کاکپیت راننده و حرکت مختصر سر او کمی امید را در دل میلیون ها تماشاگر زنده کرد امّا تراوش خون از جمجمه وی بسیارنگران کننده بود و به همین علت اورا با هلیکوپتر به بیمارستان منتقل کردند.


۳۷دقیقه بعد از این حادثه دلخراش و نگران کننده استارت گراندپری ایمولا برای بار سوم زده شد. "میکائیل شوماخر" که درست پشت سر "سنا" قرار داشت، قهرمانی گراندپری ایمولا را نصیب خود کرد تا سومین پیروزی‌اش را درسه گراندپری برگزارشده فصل بدست آورد. متأسفانه در ساعت۱۸:۴۰ مرگ رسمی "آیرتون سنا" فوق ستاره فرمولاوان به اطلاع مردم سراسر جهان رسید تا این روز گراندپری بعد ها به گراندپری سیاه یا به عبارتی به یکشنبه سیاه معروف شود.


درمراسم خاکسپاری این مرد بی پروا در سائوپائولو هزاران نفر شرکت کردند که مهمترین و برجسته ترین آن ها رئیس جمهور وقت برزیل و "آلن پروست" هم تیمی سابق وی بودند. دراین مراسم رئیس جمهور وقت برزیل ضمن تمجید از زحمات یک عمر حضور پرشور و افتخارآمیز "سنا" در فرمولاوان، وی را اسطوره ملّی و پله ترقی برای آینده رانندگان با استعداد این کشور دانست. صحبت هایی که میلیون ها نفر در سراسر جهان ازطریق رسانه های گروهی دیدند و شنیدند. 

 


● فرضیه ها در مورد علت مرگ " سنا"


بعد از مرگ"سنا"چند فرضیه در مورد علت منحرف شدن اتومبیل وی عنوان شد که نکات انحرافی زیادی را برای GPMA (مجمع تشکیل دهندگان گراندپری) و خصوصا" اذهان عمومی برجای گذاشت.


فرضیه اول؛ عبور اتومبیل "سنا" از روی قطعات پخش شده از تصادف اتومبیل ها در اولین استارت مسابقه بوده که البته این نظر مورد قبول واقع نشد.


فرضیه دوم؛ حرکت کند اتومبیل ایمنی در داخل پیست جلوی اتومبیل ها بود که سبب از دست رفتن فشار و دمای مناسب لاستیک ها و سرد شدن دیسک های ترمز و درنتیجه از دست رفتن کنترل اتومبیل شده بود. این فرضیه کاملا" رد شد.


فرضیه سوم؛ وضعیت روحی "سنا" مدنظر گرفته شد، امّا با توجه به اینکه او تا آخرین لحظه سعی در پایداری اتومبیل داشته این فرضیه نیز کاملا رد شد. همانطور که قبلا" گفته شد؛ "سنا" قبل از برخورد در زمان ۶/۰ ثانیه حدود یکصد کیلومتر از سرعت خود کاسته بود.


● راز مرگ مشکوک "سنا" 


این حادثه دلخراش که بسیار ناگوار و باور نکردنی بود امّا ساده و دور از هرگونه اعمال نفوذ مافیایی به نظر می رسید.


دردادگاه غیرعمد "سنا"! به هر نحوی هیچ کس حقیقت را نگفت. "میکائیل شوماخر" که لحظه برخورد درست پشت سر "سنا" درحال رانندگی بود، تحت تأثیر صحبت های مدیر تیمش "فلاویو بریاتوره" مدیر آنروزهای تیم بنتون، اشتباه "سنا" در انتخاب نادرست مسیر در هنگام خروج از ویراژ را باعث بروز چنین حادثه ای دانست. امّا این نظر عجیب! سبب واکنش رانندگان با تجربه شد. چرا که از نظر آن ها "تومبرلو" ویراژی نبود که راننده ای همچون "سنا" اشتباه کند.


جعبه سیاه اتومبیل (کامپیوتر اتومبیل) به دلیلی نامعلوم از بین رفته بود. صحنه تصادف در فیلم ضبط شده در داخل کابین "سنا" از آن حذف شده بود.


درپایان این دادگاه مافیایی مشکل فنی اتومبیل "fw۱۶ ویلیامز را عامل وقوع چنین حادثه ای دانست. در واقع بریدگی فرمان اتومبیل در ویراژ "تومبرلو" ناشی از "خستگی فلز" بوده و "سنا" بدون داشتن فرمان، محکم به دیواره بتونی کوبیده شده است. 


بالاخره راز مرگ "سنا" به نحوی فاش شد امّا مسئله ای که تا ابد در جامعه ورزش موتوری باقی ماند؛ بازگو نشدن بعضی از حقایق بود که البته دردی را هم دوا نمی کرد ولی ممکن بود برای بعضی ها گران تمام شود.


به هرحال همه چیز تمام شد برای مرد بی پروایی که بیشتر از آنکه اسطوره باشد جوانمرد بود. پهلوانی که در پنهان بیش از نیمی از ثروت خود را در راه فقر کودکان بی سرپرست خرج کرد تا الگویی باشد برای آیندگان.