هفت مینِ خطرناک زیر پای فوتبال ایران

به گزارش ورزش سه، سرانجام پس از 50 روز بلاتکلیفی مسئولان سازمان لیگ وفدراسیون فوتبال تصمیم خودشان مبنی بر ادامه لیگ پس از پایان جام جهانی را اعلام کردند. تصمیمی که اگرچه تکلیف باشگاه ها و تیم ها را روشن کرد اما ابهامات و سوالات زیادی را در ذهن اهالی فوتبال ایجاد کرده که فضای ابهام در آینده را پررنگ تر از همیشه کرد. هر چند این تصمیم ابلاغ شده ولی بد نیست به مشکلاتی که این تصمیم برای خود فدراسیون و باشگاه ها ایجاد می کند نگاهی گذرا داشته باشیم:

1.  اولین مشکل فشردگی بی امان لیگ آینده است. برگزاری 37 هفته بازی در سالی که جام ملت های آسیا هم در پیش است و حداقل یک ماه زمان را به خودش اختصاص می دهد، بازی های لیگ باشگاه های آسیا ، جام حذفی و احتمالا فیفا دی های را هم داریم کاری بسیار دشوار است و فشار مضاعفی هم به باشگاه ها وارد می کند. در حالت بدبینانه برای تیم ملی (خوش بینانه برای سازمان لیگ) اگر تیم ملی از مرحله گروهی صعود نکند بازی های باقی مانده لیگ قبل در بهترین حالت 15 تیر می تواند آغاز شود و حداقل یک ماه طول خواهد کشید( هر چهار روز یک بازی). از آنجا که ترکیب اغلب تیم ها دچار تغییرات خواهد شد حداقل 15 روز تمرینات پیش فصل نیاز است. یعنی لیگ ینده در بهترین شرایط اوایل شهریور می تواند آغاز شود.

2.  هم پوشانی زمانی انجام 7 هفته باقی مانده لیگ قبل با پنجره نقل و انتقالاتی و تمرینات پیش فصل داخلی و خارجی مشگل جدی دیگری است. لیگ ایران جزیره مستقلی در دنیای فوتبال نیست و بالطبع به دلیل جذب بازیکن خارجی و لژیونر شدن احتمالی بازیکنان ایرانی این هم پوشانی فرآیند نقل و انتقالات بازیکنان را با مشکلات زیادی مواجه می کند. یعنی درست در زمانی که ما در حال برگزاری باقی مانده  لیگ سال قبل هستیم و لیگ آتی هنوز آغاز نشده، پنجره اکثر قریب به اتفاق دیگر کشورها یا بسته شده یا در حال بسته شدن است و لیگ اکثر قریب به اتفاق دیگر کشورها یا آغاز شده یا در شرف آغاز شدن است. این یعنی ایزوله و بسته شدن لیگ ایران در فصل آینده. 

3. با توجه به شرایط خاص کشور ، رکود تورمی شدید، آسیب دیدن بنگاه های اقتصادی مالک برخی باشگاه ها و قطع (کاهش) جریان درآمدی  آنها و افزایش شدید نرخ ارز، در فصل آینده خبری از پرداخت های آنچنانی و بریز و بپاش های بی رویه نخواهد بود. این به این معنی است که بازیکنان خارجی لیگ احتمالا قرارداهای خود را ادامه  نخواهند داد و بازیکنان داخلی که بتوانند در لیگ های دیگر قراردادهایی به ارزش 200 هزار دلار یا بیشتر با تیم های خارجی داشته باشند (که برای فصل بعد از جام جهانی غیرعادی نیست) لیگ ایران را ترک خواهند کرد. اینجاست که هم پوشانی برگزاری بازی های معوقه لیگ قبلی با پنجره تابستانی و تمرینات پیش فصل دیگر تیم ها نگهدای این دسته از بازیکنان را برای باشگاه‌ها سخت یا غیرممکن می‌کند.

4. هیچ مبنای قانونی وجود ندارد که قرارداد فصل قبل بازیکنان تا چه زمانی می تواند ادامه پیدا کند و پرداختی به آنها چگونه و به چه میزان باید باشد. در رویه ها و قرادادهای بین المللی در زمان فورس ماژور انجام تعهدات طرفین برای مدت زمان معینی (مثلا یک ماه) به تعویق می افتد و پس از این دوره کلا فسخ می شود. مسکوت و بلاتکلیف بودن این موضوع ضمن اینکه مستمسکی برای قطع همکاری به بازیکنان داخلی و خارجی می دهد موجب تشکیل پرونده های حقوقی زیادی برای باشگاه ها خواهد شد. در زمان پاندمی کرونا چون بحران فراگیر و جهانی بود، فیفا دستورالعملی برای پرداخت ها و ادامه مسابقات صادر کرد. جا دارد فدراسیون فوتبال رویه ای برای ادامه قرارداد و پرداختی به بازیکنان داخلی تعیین کند و برای تعیین تکلیف بازیکنان خارجی هم از فیفا  استعلام بگیرد.

5. سال مالی باشگاه ها برای تطبیق با فصل مسابقات و الزامات AFC در دوازده ماهه منتهی به پایان خرداد یا تیر ماه خاتمه پیدا می کند. یعنی اینکه باشگاه ها باید حساب ها را در پایان سال مالی بسته و صورت های مالی تهیه کنند.  با تعویق بازی های، بخش قابل توجهی از هزینه ها که عمدتا دستمزد بازیکنان و کادر فنی است  باید در سال مالی آینده پرداخت شود در حالیکه مطابق اصل تطابق در حسابداری ( هزینه های هر دوره از درآمدهای همان دوره) باید در دوره جاری و تحت عنوان بدهی ثبت شود. این موضوع از دو جهت برای ساختار صورت های مالی و دریافت مجوز حرفه ای مشکل ساز است. در دوره مالی جاری حجم بدهی های به میزان قابل توجهی افزایش پیدا می کند و یکی از شروط دریافت مجوز حرفه ای بدتر نشدن وضعیت بدهی ها نسبت به دوره قبل است. از طرف دیگر درآمد باشگاه ها هیچ ربطی به تعداد بازی ندارد ولی هزینه‌ها نسبت مستقیم با تعداد بازی و دستمزد پرداختی دارد. بنابراین باشگاه ها در فصل آینده با فشار نقدینگی شدید، احتمالا استقراض و پرداخت هزینه مالی می شوند که این هزینه ها باید در سال مالی بعد ثبت شوند که این موضوع می تواند سود و زیان باشگاه ها و جریان نقدینگی آنها را تحت تأثیر منفی قرار داده  و از این جهت هم دریافت مجوز حرفه ای را مشکل کند.

6. شاید سخت ترین قسمت کار معرفی نمایندگان آسیایی قبل از مشخص شدن وضعیت نهایی جدول باشد. ظاهرا قرار است فدراسیون برای معرفی نماینده از AFC مهلت بیشتری درخواست کند ولی توجه به این نکته ضروری است که بازی های پلی آف لیگ نخبگان از 28 جولای (6 مرداد) آغاز خواهد شد یعنی زمانی که هنوز بازی های باقی مانده لیگ ما تمام نشده است. بنابراین بعید است  AFC کل تقویم مسابقات را به خاطر ما به هم بریزد. پس به ناچار نمایندگان ایران در آسیا باید قبل از اتمام لیگ معرفی شوند.

7. اگر قهرمان و نایب قهرمان لیگ پس از اتمام مسابقات تیم هایی غیر از تیم های معرفی شده به AFC باشند، تیم های حاضر در لیگ به نوعی دچار بحران مشروعیت خواهند شد و عواقب خاص خودش را دارد. همچنین اعتراضات و نارضایتی باشگاه ها و هوادارن تیم های قهرمان و نایب قهرمان پس از پایان لیگ را به همراه خواهد داشت که حداق یک سال ادامه دارد. یکی از مدیران فدراسون گفته بود در صورت وقوع چنین سناریویی تیم قهرمان به عنوان نماینده ایران در فصل بعدی لیگ قهرمانان آسیا معرفی خواهد شد. فرض کنیم تیم قهرمان که پس از پایان لیگ و  از دل مسابقات بیرون می آید فصل آینده در رتبه دهم جدول قرار بگیرد. این کار علاوه بر اینکه اعتراض و نارضایتی باشگاه و هواداران تیم دوم جدول فصل آتی (که جایش را در آسیا به تیم قهرمان دوره قبل می دهد) را در پی دارد، هم برای تیم دهم بحران مشروعیت به همراه دارد و هم صحت، سلامت و یکپارچگی بازی ها (آنچه در FIFA و AFC به آن Integrity میگویند و در فارسی معادل دقیقی ندارد) را زیر سوال می برد.

ظاهرا مدیران فدراسیون و سازمان لیگ تصمیم گرفتند تا برای ادامه لیگ فعلا تصمیم نگیرند تا مشکلاتی که امروز می شد برای آن چاره ای اندیشید با مشکلاتی که مشخص نیست چه اثرات و پیامدهایی در آینده دارند جایگزین کنند.

مجتبی فریدونی- عضو هیئت مدیره باشگاه استقلال