از بطریهای آب تا جنگ ذهنی با پنالتیزن
دروازهبانها چطور برای پنالتی آماده میشوند؟
به گزارش ورزش سه، هرچه جام جهانی ۲۰۲۶ به پایان خود نزدیکتر میشود، احتمال تعیین سرنوشت مسابقات در ضربات پنالتی بیشتر میشود. فرانسه، اسپانیا، آرژانتین و انگلیس که به نیمهنهایی رسیدهاند، علاوه بر برنامههای تاکتیکی برای ۹۰ دقیقه بازی، این روزها زمان زیادی را صرف آماده شدن برای کابوسوارترین لحظات هر فوتبالیست میکنند؛ ضربات پنالتی.
از نخستین ضربات پنالتی تاریخ جام جهانی در سال ۱۹۸۲ تاکنون، ۳۹ مسابقه مرحله حذفی از این طریق تعیین تکلیف شده است؛ از جمله پنج نیمهنهایی و سه فینال. در جام جهانی ۲۰۲۶ تا امروز چهار بازی با پنالتی به پایان رسیده و پاراگوئه، مراکش، مصر و سوئیس از این مسیر صعود کردهاند.
در بین چهار تیم باقیمانده، آرژانتین بهترین سابقه را دارد. آلبیسلسته تاکنون هفت بار در جام جهانی کارش به ضربات پنالتی کشیده که شش بار پیروز شده است؛ آماری فوقالعاده که دو مورد از آنها در مسیر قهرمانی این تیم در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر اتفاق افتاده است. در مقابل، اسپانیا یکی از بدترین رکوردهای تاریخ را دارد و از پنج ضربات پنالتی جام جهانی، چهار بار شکست خورده است؛ از جمله حذف مقابل روسیه در سال ۲۰۱۸ و مراکش در سال ۲۰۲۲.
آرژانتین با موفقیت ۸۶ درصدی بهترین عملکرد را بین چهار تیم نیمهنهایی دارد. فرانسه تنها ۴۰ درصد، انگلیس ۲۵ درصد و اسپانیا فقط ۲۰ درصد از ضربات پنالتی جام جهانی خود را با پیروزی پشت سر گذاشتهاند.
اما در فوتبال امروز، پنالتی دیگر فقط به غریزه وابسته نیست. تام هیتون، دروازهبان منچستریونایتد و عضو کادر فنی تیم ملی انگلیس در یورو ۲۰۲۴، توضیح میدهد که تیمهای ملی روزها پیش از مسابقه، تکتک پنالتیهای بازیکنان حریف را بررسی میکنند.
به گفته او، آنالیزورها حتی پنالتیهایی را که بازیکنان در تیمهای پایه زدهاند، مرور میکنند تا الگوهای رفتاریشان را پیدا کنند؛ اینکه با کدام پا ضربه میزنند، معمولاً توپ را به کدام سمت میفرستند، بعد از خراب کردن یک پنالتی چه واکنشی نشان میدهند و آیا عادت مشخصی در زدن ضربات دارند یا نه.
تمام این اطلاعات معمولاً روی برگههایی کوچک یا حتی روی بطری آب دروازهبانها نوشته میشود تا اگر مسابقه به پنالتی کشید، در چند ثانیه آخر دوباره آنها را مرور کنند.
با این حال، هیتون معتقد است دادهها فقط نیمی از ماجرا هستند. او میگوید: "من دوست دارم اطلاعات اولیه را داشته باشم، اما تصمیم نهایی را همان لحظه بگیرم. اگر شخص دیگری به تو بگوید به کدام سمت شیرجه برو، شاید نتوانی با اطمینان کامل آن تصمیم را اجرا کنی."
در سالهای اخیر، شیوه زدن پنالتیها هم تغییر کرده است. بسیاری از بازیکنان با مکثهای کوتاه در زمان دویدن تلاش میکنند دروازهبان را وادار به حرکت زودهنگام کنند؛ روشی که کیلیان امباپه در دیدار مقابل مراکش از آن استفاده کرد، اما یاسین بونو فریب نخورد و ضربه او را مهار کرد.
به گفته هیتون، سختترین شرایط برای یک دروازهبان زمانی است که پنالتیزن گاهی با مکث ضربه میزند و گاهی کاملاً عادی. در این صورت پیشبینی زمان حرکت تقریباً غیرممکن میشود.
اما در نهایت، نه آمار و نه تکنولوژی نمیتوانند مهمترین عامل را اندازهگیری کنند؛ فشار روانی.
در شروع ضربات پنالتی معمولاً تمام فشار روی پنالتیزن است، چون همه انتظار دارند او گل بزند. اما هرچه ضربات جلوتر میرود و توپها یکی پس از دیگری وارد دروازه میشوند، فشار به تدریج به دروازهبان منتقل میشود؛ کسی که احساس میکند باید بالاخره یک پنالتی را مهار کند.
نیمهنهایی جام جهانی بارها قهرمانان و ضدقهرمانان بزرگی ساخته است و اگر یکی از دو بازی این مرحله به ضربات پنالتی کشیده شود، شاید دوباره همه چیز نه با یک تاکتیک پیچیده، بلکه با یک تصمیم در کسری از ثانیه رقم بخورد؛ تصمیمی که میتواند یک دروازهبان را به قهرمان یک ملت تبدیل کند.
