سامان، دنیس و ۲۸۷ ستاره، دو تابعیتی‌های جام‌جهانی!

به گزارش "ورزش سه"، این رکورد در حالی به ثبت رسیده که از میان ۱۲۴۸ بازیکن حاضر در ۴۸ تیم، ۲۸۹ نفر برای کشوری بازی می‌کنند که در آن متولد نشده‌اند. آماری که نشان می‌دهد فوتبال ملی بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر مهاجرت، دوتابعیتی‌ها و جابه‌جایی نسل‌ها قرار گرفته است.

بر اساس آمار منتشرشده از فهرست نهایی تیم‌های حاضر در جام جهانی، ۴۰ تیم از ۴۸ تیم مسابقات حداقل یک بازیکن متولد خارج از کشور در ترکیب خود دارند. این یعنی تنها هشت تیم تمام بازیکنان خود را از میان متولدین همان کشور انتخاب کرده‌اند.

برزیل، سوئد، عربستان سعودی، اتریش، کلمبیا، پاناما، آفریقای جنوبی و جمهوری چک تنها تیم‌هایی هستند که هر ۲۶ بازیکن فهرستشان در خاک همان کشور متولد شده‌اند. به عبارتی چهل تیم دیگر حداقل یک بازیکن دو ملیتی را در فهرست خود دارند، حتی ژاپن و کره جنوبی.

آمارها نشان می‌دهد جام جهانی ۲۰۲۶ فاصله زیادی با دوره‌های قبلی دارد. در جام جهانی ۲۰۰۲ تنها ۶۳ بازیکن برای کشوری غیر از محل تولدشان بازی می‌کردند. این عدد در سال ۲۰۰۶ به ۶۴ نفر، در ۲۰۱۰ به ۷۵ نفر، در ۲۰۱۴ به ۸۴ نفر و در ۲۰۲۲ به ۱۳۷ نفر رسید. حالا در جام جهانی ۲۰۲۶ این رقم به ۲۸۹ نفر افزایش یافته که معادل ۲۳.۱۵ درصد کل بازیکنان مسابقات است.

این آمار فزاینده مربوط به دوره‌های گذشته است:

جام جهانی ۲۰۰۲ کره جنوبی و ژاپن: ۶۳ بازیکن برای کشوری غیر از محل تولد خود بازی کردند (۸.۶ درصد کل بازیکنان)
جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان: ۶۴ بازیکن (۸.۷ درصد)
جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی: ۷۵ بازیکن (۱۰.۲ درصد)
جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل: ۸۴ بازیکن (۱۱.۴ درصد)
جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه: ۸۲ بازیکن (۱۱.۱ درصد)
جام جهانی 2022 قطر: 137 بازی (16.5 درصد)
جام جهانی 2026: 289 بازیکن (23.15 درصد)

در صدر این فهرست، کوراسائو قرار دارد؛ تیمی که ۲۵ نفر از ۲۶ بازیکنش خارج از این کشور متولد شده‌اند. بیشتر آنها در هلند به دنیا آمده‌اند و به دلیل پیوند تاریخی این جزیره با پادشاهی هلند، امکان حضور در تیم ملی کوراسائو را پیدا کرده‌اند.

پس از کوراسائو، کنگو با ۲۰ بازیکن، مراکش با ۱۹، الجزایر با ۱۶، بوسنی با ۱۷، هائیتی با ۱۶، تونس با ۱۵ و کیپ‌ورد با ۱۴ بازیکن متولد خارج از کشور در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در بسیاری از این تیم‌ها بخش بزرگی از بازیکنان در فرانسه، بلژیک، هلند یا آلمان به دنیا آمده‌اند.

فرانسه نیز نقش ویژه‌ای در این داستان دارد. برخلاف تصوری که سال‌ها درباره تیم ملی این کشور وجود داشته، ترکیب فعلی فرانسه عمدتاً از بازیکنان متولد خاک این کشور تشکیل شده است. با این حال، بیشترین تعداد بازیکنان مهاجر حاضر در جام جهانی ریشه فرانسوی دارند و برای تیم‌هایی مانند مراکش، الجزایر، تونس، سنگال، ساحل عاج، هائیتی، غنا و کنگو به میدان می‌روند.

در میان قدرت‌های فوتبال جهان، اعداد جالبی دیده می‌شود. آمریکا شش بازیکن متولد خارج از کشور دارد، کانادا هفت نفر، استرالیا هشت نفر و نیوزیلند نیز هشت بازیکن. ترکیه با ۱۰ بازیکن، قطر و کیپ‌ورد با ۱۴ بازیکن و مراکش با ۱۹ بازیکن از دیگر تیم‌هایی هستند که بخش بزرگی از ترکیب خود را از دوتابعیتی‌ها تشکیل داده‌اند. به جز فرانسه و سایر کشورها که به دلیل نقش استعماری سهم پررنگی دارند، معمولا کشورهای مهاجرپذیر نظیر استرالیا و کانادا و آمریکا از بیشترین بازیکن دو تابعیتی برخوردار هستند. همچنین قطر هم مورد منحصر به فردی است که با استخدام بازیکن خارجی رکورددار شده است.

ایران اما در گروه متفاوتی قرار می‌گیرد. تیم ملی ایران تنها دو بازیکن متولد خارج از کشور در فهرست خود دارد و از این نظر کنار تیم‌هایی مانند آرژانتین، اروگوئه، پرتغال و نروژ قرار گرفته است. سامان قدوس و دنیس اکرت دو بازیکن که در سوئد و بلژیک چشم به جهان گشودند، تنها موارد بازیکن دو ملیتی به شمار می‌روند. کمتر از ایران فقط تیم‌هایی مانند انگلیس، آلمان، اسپانیا، ژاپن، کره جنوبی، ازبکستان، بلژیک، هلند و مصر هستند که تنها یک بازیکن متولد خارج از کشور در ترکیبشان دارند.

در ایران اولین بازیکن دو ملیتی که در جام جهانی بازی کرد، فریدون زندی بود که در زمان بازی در کایزرسلاترن آلمان، پیراهن تیم ملی را پوشید. او در مرحله مقدماتی پاس گل سرنوشت ساز برابر بحرین را ارسال کرد و در جام جهانی 2006 هم به میدان رفت. در جام جهانی 2014 رضا قوچان نژاد (هلند)، اشکان دژاگه (آلمان) و دنیل داوری (آلمان) در ترکیب تیم ایران به میدان رفتند که حضور دژاگه و قوچان نژاد برای دوره بعدی هم ادامه داشت.

آرژانتین نیز دو مورد جالب در فهرست خود دارد؛ جولیانو سیمئونه که در رم ایتالیا متولد شده و نیکو پاز که در تنریف اسپانیا به دنیا آمده است. از سوی دیگر چند بازیکن متولد آرژانتین در تیم‌های دیگر جام جهانی حضور دارند؛ از جمله سانتیاگو خیمنز در مکزیک، فرناندو موسلرا در اروگوئه و هرنان گالیندز در اکوادور.

فهرست تیم‌هایی که بیشترین بازیکنان متولد خارج از کشور را دارند، تصویری روشن از فوتبال مدرن ارائه می‌دهد؛ فوتبالی که دیگر مرزهای جغرافیایی در آن به اندازه گذشته تعیین‌کننده نیستند. جام جهانی ۲۰۲۶ شاید بیش از هر دوره دیگری نشان دهد که هویت ملی در فوتبال امروز، تنها به محل تولد محدود نمی‌شود.